Κώστας Ν. Τσιαντής: Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΙΡΗΝΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΣΤΟ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΟΡΑΜΑ ΤΟΥ JOHN F. KENNEDY (1917-1963): Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΙΡΗΝΗΣ

 'Αρθρο με βάση ανακοίνωση που κάναμε στο 13ο Πανελλήνιο Συνέδριο Φιλοσοφίας: ''ΠΟΛΕΜΟΣ ΚΑΙ ΕΙΡΗΝΗ'',  Πανεπιστήμιο Αθηνών, 10-12 Απριλίου 2024.

Περίληψη.

Η εισήγηση αναζητά χαρακτηριστικές τομές στην πολιτική αντίληψη που προκάλεσαν οι ομιλίες του Τζων Κέννεντι και οι προσπάθειές του να οικοδομήσει έναν κόσμο ειρήνης, ελευθερίας και δικαίου. Θεμελιώδεις αρχές είναι εδώ: η άρνηση του μονοπολισμού και οι πρωτοποριακή αντίληψη για την ειρήνη (V. Η ομιλία της ειρήνης), τα ανθρώπινα δικαιώματα (ενότητα VI) και οι παγκόσμιοι θεσμοί (VII. Τελευταία ομιλία στον ΟΗΕ). Οι αρχές αυτές απαιτούν πολιτικά τη σύνδεσή τους με την επιστήμη και ιδιαίτερα με τον τρόπο που λειτουργεί το οικονομικό και χρηματοπιστωτικό σύστημα (ΙV. Παρέμβαση στην FED). Η κοινωνικο-οικονομική μορφοποίησή τους απαιτεί την δημοκρατική αντιπαράθεση με κατεστημένες υπονομευτικές δυνάμεις και συμφέροντα (ΙΙΙ. Καταγγελία του παρακράτους, προστασία της Δημοκρατίας). Ο Κέννεντι δέχεται οτι μπορούν να υπάρχουν συγχρόνως στον πλανήτη το ελεύθερο κοινωνικό σύστημα και το κομμουνιστικό, και μάλιστα σε άμιλλα και συνεργασία μεταξύ τους. Η αρχή του διαλόγου μεταξύ των δυο κόσμων ήταν η βάση στην οποία στηρίχτηκε η επίλυση της κρίσης των πυραύλων στην Κούβα (ενότητα ΙΙ), ενώ η πολιτική της σταδιακής απεμπλοκής από το Ν. Βιετνάμ και της βοήθειας ώστε ν' αντιμετωπίσει τον κομμουνισμό και να λειτουργήσει ελεύθερα και δημοκρατικά υπήρξαν τελικά οι επιλογές του Κέννεντι, λίγες εβδομάδες πριν τη δολοφονία του, απέναντι στην πολιτική επέκτασης του πολέμου στο Β. Βιετνάμ (VIII. Προσπάθεια απεμπλοκής από το Βιετνάμ). Τα προβλήματα εκείνης της εποχής εμφανίζονται με άλλη μορφή σήμερα, αλλά παραμένουν ίδια στη βάση τους περιμένοντας την συνειδητή ενεργοποίηση των πολιτών (Ι. Εισαγωγή / ΙΧ. Καταλήγοντας).

Ι. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Ανάμεσα στους στόχους του φιλοσοφικού μας συνεδρίου ''Πόλεμος και Ειρήνη'' υπήρξε και η αναζήτηση διεξόδων από την επικίνδυνη κατάσταση στην οποία βρισκόμαστε σήμερα με τον συνεχιζόμενο πόλεμο στην Ουκρανία και τη συντελούμενη γενοκτονία στη Γάζα. Η κατάσταση αυτή, αν δεν υπάρξει ισχυρή ειρηνευτική παρέμβαση, οδηγεί μοιραίως στον 3ο Π.Π- που είναι πολύ πιθανό να γίνει ο τελευταίος για την ανθρωπότητα. Βρισκόμαστε λοιπόν μπροστά στην ανάγκη και το καθήκον να αντιδράσουμε, να υψώσουμε ως άνθρωποι τη φωνή μας, γιατί δεν θέλουμε να πεθάνουμε και δεν δεχόμαστε το αδιάλλακτο και μοχθηρό πνεύμα να οδηγήσει το ανθρώπινο γένος στον αφανισμό.

Η διαλεκτική σχέση ''ειρήνης και πολέμου'', την οποία επικαλούμαστε συχνά, έχει ως προϋπόθεση τη διατήρηση μιας οντολογικής συνέχειας χάρις στην οποία η σχέση αυτή διατηρεί το νόημά της. Η συνέχεια αυτή αρχίζει όμως να διακυβεύεται μετά την κατασκευή και χρήση της ατομικής βόμβας (1945) και την μετέπειτα ανάπτυξη και διάδοση των πυρηνικών όπλων. Τίποτα πλέον δεν μπορεί να επιβιώσει ενός ολικού πολέμου, όπως μιας διηπειρωτικής ανταλλαγής πυρηνικών βομβών, έτσι που η διαλεκτική ''ειρήνης και πολέμου'' μένει μετέωρη (αφού δεν θάναι κανείς εκεί). Ένα τέτοιο καταστροφικό ενδεχόμενο είναι δυστυχώς πιθανό και μπορεί να συμβεί είτε από ανθρωπογενείς αιτίες (τυφλή αλαζονεία και αδιαλλαξία της ηγεσίας) είτε από τυχαίους / απρόβλεπτους λόγους. Ανάγκη λοιπόν να διαφυλάξουμε το δώρο της ζωής και να καταστήσουμε πρώτιστο μάθημα τη ''διαδικασία της ειρήνης''.

Το μάθημα αυτό μας το έχει ήδη προσφέρει η ανθρώπινη ιστορία με την αντιμετώπιση της κρίσης των πυραύλων στην Κούβα, το 1962, όταν Δύση και Ανατολή- ευρισκόμενες μεταξύ τους σε κατάσταση Ψυχρού Πολέμου- πλησίασαν την ώρα μηδέν του πυρηνικού μας αφανισμού. Η αποφυγή του αφανισμού εκείνου έγινε δυνατή χάρις στη φωτισμένη στάση των τότε ηγετών των δύο υπερδυνάμεων: του Τζων Κέννεντι και του Νικίτα Χρουστσώφ.

Θα ασχοληθούμε εδώ συνοπτικά με τις προσπάθειες του προέδρου Κέννεντι ο οποίος αγωνίστηκε για να πραγματώσει το όραμα ενός ειρηνικού και δίκαιου κόσμου, ενεργώντας και κάνοντας στην αρχή λάθη, τα οποία όμως επεδίωκε να διορθώσει στη διάρκεια της σύντομης θητείας και της σύντομης ζωής του (δολοφονήθηκε στις 22 Νοεμβρίου 1963 σε ηλικία 46 ετών).

ΙΙ. ΚΟΛΠΟΣ ΤΩΝ ΧΟΙΡΩΝ ΚΑΙ ΚΡΙΣΗ ΤΩΝ ΠΥΡΑΥΛΩΝ ΣΤΗΝ ΚΟΥΒΑ

Ο Κέννεντι εκλέχτηκε πρόεδρος¹ το Νοέμβριο του 1960. Αμέσως μετά την εκλογή του ενημερώθηκε ότι ο προηγούμενος πρόεδρος Ντουάιτ Αϊζενχάουερ είχε διαθέσει στη C.I.A. ποσό 13.1 εκατομμυρίων δολαρίων με σκοπό παραστρατιωτική ομάδα (1500 Κουβανών)- από το ένοπλο τμήμα του παράνομου Δημοκρατικού Επαναστατικού Μετώπου της Κούβας- να εισβάλει στην Κούβα για ανατροπή του Φιντέλ Κάστρο (17 Απριλίου 1961)². Ο Κέννεντι έδωσε στο σχέδιο τη συγκατάθεσή του. Όμως η εισβολή αποκρούστηκε και κατέληξε σε πολιτική ήττα των Η.Π.Α. Ο Κάστρο ισχυροποιήθηκε στην εξουσία και διακήρυξε πλέον ανοιχτά την πρόθεσή του να υιοθετήσει τον Σοσιαλισμό³, ενώ παράλληλα προχώρησε και υπέγραψε ''την κουβανο-σοβιετική συμφωνία για εγκατάσταση στην Κούβα πυρηνικών όπλων"⁴,⁵.

Το πρωϊνό της 16ης Οκτωβρίου 1962 ο Πρόεδρος Κέννεντι πληροφορείται την είδηση-βόμβα, ότι αμερικανικό κατασκοπευτικό αεροσκάφος (U2), φωτογράφισε στην Κούβα βάσεις εκτόξευσης πυραύλων (SS-5),  ικανών να φέρουν πυρηνικές κεφαλές  και να πλήξουν το μεγαλύτερο μέρος των Η.Π.Α⁶. Το βράδυ της Δευτέρας 22 Οκτωβρίου 1962, ο κόσμος παρακολουθεί με αγωνία το τηλεοπτικό διάγγελμα του προέδρου Κέννεντι προς τον αμερικανικό λαό, στο οποίο μιλά για τον κίνδυνο παγκόσμιου πυρηνικού πολέμου. Δυο λόγια από το διάγγελμα εκείνο είναι χαρακτηριστικά της σύνεσης του προέδρου. Είπε: 

     «Δεν θα διακινδυνεύσουμε πρόωρα και αχρείαστα το κόστος ενός παγκόσμιου πυρηνικού πολέμου, στον οποίο ακόμη και οι καρποί της νίκης θα είναι στάχτες στο στόμα μας, αλλά ούτε πρόκειται να υποχωρήσουμε μπροστά σ' αυτόν τον κίνδυνο οποτεδήποτε χρειαστεί να τον αντιμετωπίσουμε... Κανείς δεν μπορεί να προβλέψει ακριβώς την τροπή που θα πάρουν οι εξελίξεις... Το κόστος της ελευθερίας είναι πάντοτε υψηλό, αλλά πάντοτε οι Αμερικανοί το πλήρωσαν. Ένας είναι ο δρόμος τον οποίο δεν θα διαλέξουμε ποτέ, αυτός της παράδοσης ή της υποταγής» ⁷.

Μια πυκνή σειρά από τηλεγραφήματα και επιστολές αντηλλάγησαν κατά το διάστημα των 13 εκείνων κρίσιμων ημερών μεταξύ των ηγετών των υπερδυνάμεων. Το αποτέλεσμα ήταν η προσέγγιση των απόψεων και η γεφύρωση του χάσματος μεταξύ των δυο κόσμων. Ενδεικτικό είναι το τηλεγράφημα της 26ης Οκτωβρίου 1962 το οποίο έστειλε ο Χρουστσώφ στον Κέννεντι. Έλεγε μεταξύ άλλων:

«Εμείς, οι κομμουνιστές, είμαστε εναντίον όλων των πολέμων μεταξύ των κρατών γενικότερα και υπερασπιζόμαστε τη λογική της ειρήνης από τότε που ήρθαμε στον κόσμο. Ο πόλεμος είναι ο εχθρός μας και μια καταστροφή για όλους τους λαούς. [..]. Φιλονικούμε μαζί σας, έχουμε διαφορές σε ιδεολογικά ερωτήματα. Όμως η θεώρησή μας για τον κόσμο συνίσταται σε τούτο: ότι τα ιδεολογικά ζητήματα, καθώς και τα οικονομικά προβλήματα, πρέπει να λυθούν όχι με στρατιωτικά μέσα, αλλά στη βάση του ειρηνικού ανταγωνισμού... Έχουμε προχωρήσει και προχωράμε στηριγμένοι στο γεγονός ότι η ειρηνική συνύπαρξη των δύο διαφορετικών κοινωνικοπολιτικών συστημάτων, που υπάρχουν σήμερα στον κόσμο, είναι απαραίτητη, ότι είναι απαραίτητη για να διασφαλιστεί μια σταθερή ειρήνη. Αυτό είναι το είδος της αρχής που έχουμε»⁸.

Πλησίαζε η ώρα υπογραφής της ειρήνης όταν τα πράγματα λίγο έλλειψε να τιναχθούν από λάθος στον αέρα. Το ημερολόγιο έγραφε 27 Οκτωβρίου 1962, όταν το ρωσικό υποβρύχιο B-59, ευρισκόμενο στο βυθό ανοιχτά της Κούβας και έχοντας χάσει την επικοινωνία με τη Μόσχα, δεχόμενο βόμβες βυθού από στολίσκο των ΗΠΑ (που ήλεγχε την περιοχή), ετοιμαζόταν να πλήξει με πυρηνική τορπίλη τον εχθρό. 'Ομως το πρωτόκολλο αξίωνε πως για να γίνει αυτό έπρεπε να συμφωνήσουν και οι τρεις αξιωματικοί του υποβρυχίου. Ο ένας των αξιωματικών, ο Βασίλι Αρκίποφ⁹ εξέφρασε σ' αυτή την περίπτωση τη διαφωνία του έτσι που, χάρις στη στάση του εκείνη και στην αξίωση του πρωτοκόλλου, αποφεύχθηκε η πυρηνική καταστροφή.

Στις 28 Οκτωβρίου 1962 ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ Ου Θαντ (U Thant) (ο οποίος διαχειριζόταν τη διαπραγμάτευση όπου λάμβαναν μέρος οι εκπρόσωποι των δυο προέδρων) ανακοίνωνε ότι επήλθε συμφωνία¹⁰. Η συμφωνία προέβλεπε: i) Απόσυρση των πυρηνικών πυραύλων της Σοβιετικής Ένωσης από την Κούβα, ii) Απόσυρση των αμερικανικών πυρηνικών πυραύλων από την Β.Τουρκία, iii) Συμφωνία των Η.Π.Α. ότι δεν θα εισβάλουν στην Κούβα χωρίς άμεση πρόκληση, και iv) Εγκατάσταση κόκκινης γραμμής μεταξύ ΗΠΑ και Σοβιετικής Ένωσης¹¹,¹².

ΙΙΙ. ΑΝΑΓΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ

Δεν πέρασαν τρεις μήνες από την ανάληψη των καθηκόντων του13 και ο πρόεδρος Κέννεντι επισημαίνει δημόσια στον τύπο (27 Απριλίου 1961) τους πρωτοφανείς κινδύνους που αντιμετωπίζουν οι ΗΠΑ (ως ελεύθερη και ανοιχτή κοινωνία) από τον ''ψυχρό και μυστικό πόλεμο''14  που διεξάγεται πλανητικά. Ο πόλεμος αυτός είναι αφανής, τονίζει (χωρίς να κάνει σαφή την αναφορά του), αλλά είναι όντως πόλεμος που απειλεί την εθνική ασφάλεια και τη Δημοκρατία των ΗΠΑ, κάνοντας επιτακτική την ανάγκη για ακόμα μεγαλύτερη δημόσια ενημέρωση και εξασφάλιση του εθνικού απορρήτου [official secrecy]15 στο πλαίσιο των συνταγματικών ελευθεριών. Νοιώθει έτσι την ανάγκη να ζητήσει τη στήριξη του τύπου και την ενεργή συμμετοχή των Αμερικανών πολιτών στον δημόσιο διάλογο και την κριτική. Αυτός ήταν ο λόγος, είπε, που «ο Αθηναίος νομοθέτης Σόλων θεώρησε έγκλημα για κάθε πολίτη την απομάκρυνσή του από την πολιτική διαμάχη (τη μη συμμετοχή του στα κοινά)». Η υπεύθυνη συμμετοχή προαπαιτεί όμως υπεύθυνη ενημέρωση. Για τον λόγο αυτό, καταλήγει ο πρόεδρος Κέννεντι:

    «Είναι προς τον έντυπο τύπο - τον καταγραφέα των πράξεων του ανθρώπου, τον φύλακα της συνείδησής του, τον αγγελιοφόρο των νέων του - που προσβλέπουμε για δύναμη και βοήθεια, πεπεισμένοι ότι με τη βοήθειά σας ο άνθρωπος θα είναι αυτό που γεννήθηκε να είναι (man will be what he was born to be)16: ελεύθερος και ανεξάρτητος» ¹⁷.

ΙV.ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΣΤΗΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ- FED (Federal Reserve System)

Ο πρόεδρος Κέννεντι ανέλαβε τα καθήκοντά του εν μέσω της τέταρτης μεγάλης ύφεσης μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, η οποία συνοδευτόταν από χρεοκοπίες επιχειρήσεων, μείωση του αγροτικού εισοδήματος και υψηλή ανεργία (5.5 εκατομμύρια Αμερικανοί αναζητούσαν εργασία). Για να τονώσει την οικονομία, ο Κέννεντι ακολούθησε νομοθεσία για τη μείωση των φόρων, την προστασία των ανέργων, την αύξηση του κατώτατου μισθού και την ενεργοποίηση των τομέων των επιχειρήσεων και της στέγασης¹⁸, προσπαθώντας παράλληλα να εξασφαλίσει το συντονισμό και τη συνεργασία ανάμεσα στο Συμβούλιο της Ομοσπονδιακής Τράπεζας (Federal Reserve System) και το Υπουργείο Οικονομικών πάνω στη νομισματική και δημοσιονομική πολιτική¹⁹. Έτσι, 4 Ιουνίου 1963, έχοντας ήδη λάβει την ψήφο της Βουλής και της Γερουσίας²⁰, ο Κέννεντι υπέγραψε το εκτελεστικό διάταγμα²¹ (11110) με το οποίο επεδίωκε να «καθιερωθεί μια μορφή μόνιμου κυβερνητικού ελέγχου επί του νομισματικού συστήματος και της έκδοσης του νομίσματος»²². Ο έλεγχος αυτός ουσιαστικά είχε φύγει από τα χέρια της Κυβέρνησης το 1913, όταν ο προέδρος Wilson παραχώρησε τις σχετικές αρμοδιότητες στην Ομοσπονδιακή-Κεντρική Τράπεζα (FED), που εξελίχθηκε στο σύγχρονο διεθνές δίκτυο ιδιωτικών κεντρικών τραπεζών (τραπεζικό καρτέλ).

Όπως απεδείχθη, η παραχώρηση εκείνη οδήγησε τελικά στην ''επικυριαρχία της οικονομίας επί της πολιτικής''²³ και όχι σε «μια πιο δίκαιη και δημοκρατική οικονομία» (όπως τονίζει σε άρθρο του ο τέως Πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας Προκόπης Παυλόπουλους)²⁴. Ο Κέννεντι προείδε το ζήτημα και γι' αυτό προσπάθησε να παρέμβει στο χρηματοπιστωτικό σύστημα²⁵,²⁶. 'Ομως δεν πρόλαβε να ολοκληρώσει την παρέμβασή του και να την σταθεροποιήσει (πρόλαβε μεν να δει να κυκλοφορούν τα νέα χαρτονομίσματα του ενός και των δύο δολαρίων που πλέον τύπωνε το Υπουργείο Οικονομικών- όχι όμως και των πέντε και δέκα δολαρίων), αφού έξι μήνες μετά το εκτελεστικό διάταγμα δολοφονήθηκε στο Ντάλας του Τέξας (22 Νοεμβρίου 1963).

V. Η ΟΜΙΛΙΑ ΤΗΣ ΕΙΡΗΝΗΣ²⁷

5.1. Το ζήτημα της οικονομίας και του επιπέδου διαβίωσης του πληθυσμού ήταν συνυφασμένο στον Κέννεντι με το ζήτημα της ειρήνης και της διεθνούς συνεργασίας. Στίς 10 Ιουνίου 1963, ο πρόεδρος έδωσε στον Αμερικάνικο Πανεπιστήμιο (American University) τη μνημειώδη ομιλία του για την ειρήνη²⁸.

Ξεκίνησε την ομιλία του υπογραμμίζοντας το δεσμό του Πανεπιστημίου με την αλήθεια και τη γνώση. Το Πανεπιστήμιο, θα πει, είναι το «μέρος όπου όσοι μισούν την άγνοια μπορούν να προσπαθήσουν να γνωρίσουν, και όσοι αντιλαμβάνονται την αλήθεια μπορούν να προσπαθήσουν να κάνουν τους άλλους να δουν»²⁹. Πάνω στη βάση αυτή στήριξε ο Κέννεντι τη ρηξικέλευθη θέση του για την ειρήνη που στηρίζεται την απόρριψη του δόγματος του μονοπολισμού. Συγκεκριμένα είπε:

«Έχω επιλέξει, λοιπόν, αυτήν την ώρα και αυτόν τον τόπο για να συζητήσω ένα θέμα για το οποίο η άγνοια επικρατεί πολύ συχνά και η αλήθεια γίνεται αντιληπτή πολύ σπάνια· όμως είναι το σημαντικότερο θέμα πάνω στη γη: η ειρήνη στον κόσμο. Τι είδους ειρήνη εννοώ; Τι είδους ειρήνη αναζητούμε; Όχι μια Pax Americana που επιβάλλεται στον κόσμο από τα αμερικάνικα όπλα του πολέμου. Όχι την ειρήνη του τάφου ή την ασφάλεια του σκλάβου. Ομιλώ για την αληθινή ειρήνη, την ειρήνη που κάνει τη ζωή στη γη ζηλευτή, την ειρήνη που επιτρέπει στους ανθρώπους και στα έθνη να αναπτύσσονται και να ελπίζουν για να χτίσουν μια καλύτερη ζωή για τα παιδιά τους - όχι μόνο ειρήνη για τους Αμερικανούς αλλά ειρήνη για όλους τους άνδρες και τις γυναίκες - όχι μόνο ειρήνη στην εποχή μας αλλά ειρήνη για όλους τους χρόνους»³⁰.

5.2. Ο Κέννεντι έβλεπε ότι η διατήρηση της ειρήνης στην τεχνολογική εποχή που ζούμε δεν είναι απλά μια ηθική διεκδίκηση ή ιδεαλιστική ουτοπία- όπως ήταν άλλοτε. Είναι πλέον ιστορική αναγκαιότητα- όρος ύπαρξης για την ανθρωπότητα³¹. Στην ομιλία του θα πει:

«Μιλάω για την ειρήνη επειδή ο πόλεμος έχει πάρει νέα μορφή. Ο συνολικός πόλεμος (total war) δεν έχει νόημα σε μια εποχή που οι μεγάλες χώρες μπορούν να διατηρούν μεγάλες και ανίκητες σχετικά πυρηνικές δυνάμεις και να αρνούνται να παραδοθούν αν δεν τις χρησιμοποιήσουν. Δεν έχει νόημα σε μια εποχή που ένα μόνο πυρηνικό όπλο περιέχει σχεδόν δέκα φορές την εκρηκτική δύναμη που παρείχαν όλες οι συμμαχικές αεροπορικές δυνάμεις στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Δεν έχει νόημα σε μια εποχή που τα θανατηφόρα δηλητήρια που παράγονται σε μια πυρηνική σύγκρουση, μπορούν να μεταφέρονται... στις πιο απόμακρες γωνιές της υδρογείου και σε γενιές που δεν έχουν ακόμα γεννηθεί»³².

5.3. Πολλοί από μας πιστεύουν, θα πει ο Κέννεντι, πως η ειρήνη είναι κάτι αδύνατο, εξωπραγματικό. Όμως: «Αυτή είναι μια επικίνδυνη, ηττοπαθής πεποίθηση. Οδηγεί στο συμπέρασμα ότι ο πόλεμος είναι αναπόφευκτος - ότι η ανθρωπότητα είναι καταδικασμένη - ότι μας διακατέχουν δυνάμεις που δεν μπορούμε να ελέγξουμε». «Δεν χρειάζεται να δεχτούμε αυτή την άποψη»³³, τονίζει ο Κέννεντι. «Τα προβλήματά μας είναι ανθρωπογενή, επομένως, μπορούν να λυθούν από τον άνθρωπο»³⁴, διευκρινίζοντας ότι:

«Δεν αναφέρομαι στην απόλυτη έννοια της ειρήνης και της καλής θέλησης που ονειρεύονται κάποιοι. Αναφέρομαι σε μια πιο πρακτική, πιο εφικτή ειρήνη - βασισμένη όχι σε μια ξαφνική επανάσταση στην ανθρώπινη φύση αλλά σε μια σταδιακή εξέλιξη στους ανθρώπινους θεσμούς»³⁵.

Η παγκόσμια ειρήνη, όπως και η κοινοτική ειρήνη, παρατηρεί, δεν απαιτεί ο καθένας να αγαπά τον πλησίον του - απαιτεί μόνο να ζουν μαζί με αμοιβαία ανοχή και κατανόηση, υποβάλλοντας τις διαφορές τους σε μια δίκαιη και ειρηνική διευθέτηση. Γιατί τελικά η ειρήνη είναι μια διαδικασία -- ένας τρόπος επίλυσης προβλημάτων³⁶.

5.4.Απευθυνόμενος λοιπόν στους Αμερικανούς ζητάει να αλλάξει η στάση των ΗΠΑ έναντι της Σοβιετικής Ένωσης, να κατανοήσουν το λαό της, γιατί, όπως είπε:

«Καμία κυβέρνηση ή κοινωνικό σύστημα δεν είναι τόσο κακό ώστε οι λαοί της να θεωρούνται ότι δεν έχουν αρετή. Ως Αμερικανοί, βρίσκουμε τον κομμουνισμό αποκρουστικό ως άρνηση της προσωπικής ελευθερίας και αξιοπρέπειας (personal freedom and dignity). Αλλά μπορούμε ωστόσο να χαιρετίσουμε τον ρωσικό λαό για τα πολλά επιτεύγματά του -- στην επιστήμη και το διάστημα, στην οικονομική και βιομηχανική ανάπτυξη, στον πολιτισμό και σε πράξεις γενναιότητας... Κανένα έθνος στην ιστορία των πολέμων δεν υπόφερε ποτέ περισσότερο απ' όσο υπόφερε η Σοβιετική Ένωση κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου. Τουλάχιστον 20 εκατομμύρια έχασαν τη ζωή τους. Αμέτρητα εκατομμύρια σπίτια και αγροκτήματα κάηκαν ή λεηλατήθηκαν. Το ένα τρίτο της επικράτειας του έθνους, συμπεριλαμβανομένων σχεδόν των δύο τρίτων της βιομηχανικής του βάσης, μετατράπηκε σε έρημο»³⁷.

5.5. ΗΠΑ και Σοβιετική Ένωση, είπε ο Κέννεντι, είμαστε σήμερα και οι δύο «εγκλωβισμένοι σε έναν φαύλο και επικίνδυνο κύκλο στον οποίο η καχυποψία από τη μία πλευρά γεννά καχυποψία από την άλλη και τα νέα όπλα γεννούν άλλα όπλα. Ξοδεύουμε σε όπλα τεράστια χρηματικά ποσά που θα μπορούσαν καλύτερα να διατεθούν για την καταπολέμηση της άγνοιας, της φτώχειας και των ασθενειών³⁸. Συμφέρον όλων μας συνεπώς είναι, τόνισε, «μια δίκαιη και γνήσια ειρήνη και διακοπή της κούρσας των εξοπλισμών»³⁹.

Ο Νικίτα Χρουστσώφ θεώρησε την ομιλία του Κέννεντι ως την σπουδαιότερη που δόθηκε ποτέ από Αμερικανό πρόεδρο μετά τον Φράνκλιν Ρούσβελτ, και έτσι ζήτησε και δημοσιεύτηκε πάραυτα στον σοβιετικό τύπο (εφημερίδες Πράβντα και Ινβέστια). Μέσα σ' ένα τέτοιο κλίμα, 5 Αυγούστου 1963 υπογράφτηκε στη Μόσχα η Συνθήκη Μερικής Απαγόρευσης Δοκιμών (PTBT) πυρηνικών όπλων στην ατμόσφαιρα, το διάστημα και τη θάλασσα προάγοντας τη διαδικασία της ειρήνης. Η συνθήκη δεν τερμάτισε βέβαια τον ψυχρό πόλεμο, αλλά διέψευσε το μύθο της αδυσώπητης εχθρότητας μεταξύ των υπερδυνάμεων και έθετε τις βάσεις για μελλοντικές συνθήκες, με σημαντικότερη εκείνη της μη διάδοσης των πυρηνικών όπλων (το 1968).

VI. ΟΜΙΛΙΑ ΓΙΑ ΤΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ⁴⁰,⁴¹

Την επόμενη μέρα (11 Ιουνίου 1963) ο Κέννεντι απευθύνθηκε δια τηλεοράσεως και ραδιοφώνου στους Αμερικανούς για να καταγγείλει περιστατικά φυλετικών διακρίσεων που παρατηρήθηκαν στο πανεπιστήμιο Αλαμπάμα, αλλά και να ζητήσει την άμεση παρέμβαση του νομοθετικού σώματος για την προστασία των ανθρώπινων δικαιωμάτων και της ισότητας εκπαιδευτικών ευκαιριών. Το ζήτημα αυτό ανήκε στα κορυφαία που διαμόρφωναν τις αποφάσεις του Κέννεντι. Όπως επισήμανε:

''Έχουν περάσει εκατό χρόνια καθυστέρησης από τότε που ο Πρόεδρος Λίνκολν απελευθέρωσε τους σκλάβους, ωστόσο οι κληρονόμοι τους, τα εγγόνια τους, δεν είναι πλήρως ελεύθεροι. Δεν έχουν ελευθερωθεί ακόμη από τα δεσμά της αδικίας. Δεν έχουν ακόμη απαλλαγεί από την κοινωνική και οικονομική καταπίεση. Κι αυτό το Έθνος, παρ' όλες τις ελπίδες του και όλα τα καυχήματά του, δεν θα είναι πλήρως ελεύθερο μέχρι να απελευθερωθούν όλοι οι πολίτες του''⁴².

VII. ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΣΤΟΝ ΟΗΕ

Στις 20 Σεπτεμβρίου 1963 ο Κέννεντι δίνει την τελευταία ομιλία του στα Ηνωμένα Έθνη, στην οποία τονίζει πως υπάρχουν σήμερα οι τεχνικές δυνατότητες για να ζήσουμε όλοι πάνω στη γη αξιοπρεπώς ή ομαδικά ν' αφανιστούμε. Επισήμανε ότι: «Ποτέ άλλοτε ο άνθρωπος δεν είχε [τεχνικά] τέτοια ικανότητα στο να ελέγξει το περιβάλλον του, να βάλει τέλος στη δίψα και την πείνα, να νικήσει τη φτώχεια και τις ασθένειες, να διώξει τον αναλφαβητισμό και την τεράστια ανθρώπινη δυστυχία»⁴³. Μπορούμε, είπε, να δημιουργήσουμε τις συνθήκες για μια ευτυχισμένη ζωή, αν εξασφαλίσουμε πρώτα την ειρήνη. Αν βοηθήσουμε οικονομικά και θεσμικά τον ΟΗΕ να καταστεί ένα πιο αποτελεσματικό όργανο για την ειρήνη και ένα γνήσιο παγκόσμιο σύστημα ασφάλειας. Έκλεισε την ομιλία του με το ζήτημα του αφοπλισμού και της διεθνούς συνεργασίας τονίζοντας: 

     «Aς προχωρήσουμε στον δύσκολο δρόμο προς τον συνολικό αφοπλισμό, χτίζοντας τους θεσμούς της ειρήνης καθώς θα διαλύουμε τις μηχανές του πολέμου. Ας επαναφέρουμε τους διαπραγματευτές μας στο τραπέζι για την απομάκρυνση από το διάστημα των όπλων μαζικής καταστροφής. Aς συνεργαστούμε Ηνωμένες Πολιτείες και Σοβιετική Ένωση -στον τομέα της εξερεύνησης του διαστήματος, σε μια κοινή αποστολή στο φεγγάρι μέχρι το τέλος τούτης της δεκαετίας»44.

VIΙI. Η ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑ ΑΠΕΜΛΟΚΗΣ ΑΠΌ ΤΟ ΒΙΕΤΝΑΜ

Με τη διάσκεψη της Γενεύης⁴⁵ (1954) αποφασίζονταν η απομάκρυνση των Γάλλων από την Ινδοκίνα ενώ το Βιετνάμ χωριζόταν στα δυο: στο Βόρειο (Λαϊκή Δημοκρατία του Βορείου Βιετνάμ, υπό κομμουνιστική επιρροή και πρόεδρο τον Χο Τσι Μιν), και στο Νότιο (ανεξάρτητο κράτος του Βιετνάμ, με επικεφαλής τότε τον πρώην αυτοκράτορα Bảo Đại). Σε Διακήρυξη της Διάσκεψης προβλεπόταν επίσης η διεξαγωγή γενικών εκλογών μέχρι τον Ιούλιο του 1956 για τη δημιουργία ενοποιημένου βιετναμέζικου κράτους. Αυτό όμως δεν έγινε. Το κράτος του Βιετνάμ υπό τον Ντιέμ (Ngo Dinh Diem), αρνήθηκε να επιτρέψει εκλογές, οδηγώντας σε εμφύλιο πόλεμο ανάμεσα στους νοτιοβιετναμέζους αντάρτες (Βιετκόγκ), που ενισχύονταν από τον κομμουνιστικό Βορρά, και τις καθεστωτικές δυνάμεις, που ενισχύονταν από τις ΗΠΑ .

Το 1962 ο Πρόεδρος Κέννεντι δηλώνει ότι: «Οι ΗΠΑ, μετά την συμφωνία της Γενεύης, βοηθάμε το Νότιο Βιετνάμ τόσο οικονομικά όσο και με στρατιωτικούς συμβούλους και εκπαιδευτές, μέσα μεταφοράς και πρώτης βοήθειας», με σκοπό οι άνθρωποι αυτοί «να κρατήσουν την ελευθερία τους απέναντι στον κομμουνιστικό κίνδυνο», σημειώνοντας όμως συνάμα ότι «η κυβέρνηση του Ν. Βιετνάμ έχει την τελική ευθύνη»⁴⁶. Άξιο προσοχής είναι επίσης ότι στην πρωτοχρονιάτικη επιστολή του (1963) προς το λαό του Ν. Βιετνάμ ο πρόεδρος Κέννεντι δεν ξεχνά να υπενθυμίσει το αίτημα της ενότητας των Βιενταμέζων⁴⁷. Σε κείμενο επίσης από το προεδρικό γραφείο διαβάζουμε πως ένας από τους δύο στόχους της εξωτερικής πολιτικής είναι: «Να βγάλουμε τους εαυτούς μας από το Βιετνάμ χωρίς να προκαλέσουμε την πτώση του στον Κομμουνισμό τύπου Κίνας»⁴⁸.

Ανάμεσα στους συμβούλους που είχε ο πρόεδρος Κέννεντι για το Βιετνάμ υπήρξε και ο οικονομολόγος-διανοητής John Kenneth Galbraith⁴⁹ (πρέσβης των ΗΠΑ στην Ινδία) ο οποίος διερεύνησε τις δυνατότητες διπλωματικής λύσης σε επικοινωνία με τον πολωνό πολιτικό και διπλωμάτη Adam Rapacki⁵⁰ που είχε στενούς δεσμούς με το Κρεμλίνο. Ωστόσο τα βίαια και αιματηρά γεγονότα που προκάλεσε η καταπάτηση των ανθρώπινων δικαιωμάτων και η δίωξη της ελεύθερης θρησκευτικής έκφρασης των Βουδιστών από την Κυβέρνηση του Νοτίου Βιετνάμ και ιδιαίτερα τις Ειδικές Δυνάμεις του Nhu (αδελφού του προέδρου Diem), εξόργισαν τον πρόεδρο Κέννεντι και τον έκαναν να ξανασκεφτεί το ζήτημα. Πρώτον, συναίνεσε προφορικά (ενώ ο ίδιος δεν ήταν στο Λευκό Οίκο και χωρίς συνεννόηση με τους αρμόδιους υπουργούς) στην αποστολή τηλεγραφήματος στον αμερικανό πρέσβη στο Ν. Βιετνάμ Henry Lodge⁵¹ για απομάκρυνση του Nhu από την κυβέρνηση, διαφορετικά και του ίδιου του προέδρου. Το τηλεγράφημα έφερε ως ανταπάντηση την πρόταση του πρέσβη για την αλλαγή της εκεί κυβέρνησης⁵². Δεύτερον, ενώ μέχρι και το πρώτο δεκαήμερο του Σεπτεμβρίου 1963 ο πρόεδρος Κέννεντι επέμενε δημόσια στη θέση για μη απόσυρση από το Βιετνάμ⁵³,⁵⁴, σταδιακά (όπως λ.χ. μετά την ενημέρωση για το ρόλο της C.I.A. στη «Βουδιστική κρίση» και την εισήγηση που έλαβε μετά την επίσκεψη στο Ν. Βιετνάμ του υπουργού άμυνας Ρόμπερτ ΜακΝαμάρα και του στρατηγού Μάξουελ Τέυλορ)⁵⁵ πέρασε στη θέση της σταδιακής απόσυρσης από το Βιετνάμ.

Στις 5 Οκτωβρίου ο Κέννεντι πήρε επίσημα την απόφαση να γίνει απόσυρση 1000 ανδρών από το Βιετνάμ μέχρι το τέλος του 1963 και του συνόλου των ανδρών μέχρι τέλος του 1965. Αυτό καταγράφεται επίσημα στο Μνημόνιο Εθνικής Ασφαλείας⁵⁶ NSAM-263 που εξέδωσε ο Λευκός Οίκος (στις 11 Οκτωβρίου 1963) και επαναλαμβάνεται στη συνέντευξη τύπου που έδωσε ο Κέννεντι (31 Οκτωβρίου 1963)⁵⁷. Στη συνέντευξη τύπου που έδωσε στις 14 Νοεμβρίου 1963, και η οποία έμελλε να είναι η τελευταία της ζωής του, ο Κέννεντι δηλώνει ότι περιμένει μετά τη διάσκεψη όλων των παραγόντων στη Χονολουλού να έχει ''μια εκτίμηση της κατάστασης'' (από τον πρέσβη) για το ''ποιά θα πρέπει να είναι η αμερικανική πολιτική και η αμερικανική πολιτική βοήθειας [στο Ν.Βιετνάμ], πώς μπορούμε να εντείνουμε το αγώνα και να βγάλουμε από εκεί τους Αμερικανούς''⁵⁸.

Η συνάντηση της Χονολουλού κατέληξε στη σύνταξη από τον McGeorge Bundy της πρότασης του νέου Μνημονίου Εθνικής Ασφαλείας NSAM 273 (21 Νοεμβρίου 1963) το οποίο εγκρίθηκε με κάποιες μικρές τροποποιήσεις από τον πρόεδρο Τζόνσον (26 Νοεμβρίου 1963). Το νέο μνημόνιο⁵⁹ αποδεχόταν μεν την απόσυρση από το Ν. Νιετνάμ (το NSAM-263), αλλά άνοιγε το δρόμο για την επέκταση του πολέμου στο Βόρειο Βιετνάμ και τη συμμετοχή των ΗΠΑ με τακτικά στρατεύματα πλέον εναντίον του.




ΙΧ. ΚΑΤΑΛΗΓΟΝΤΑΣ

Κλείνουμε εδώ τη σύντομη περιγραφή του πολιτικού οράματος και του έργου του Κέννεντι δανειζόμενοι δυο λόγια από την εναρκτήρια ομιλία του ως Προέδρου όπου μας καλεί στην οικοδόμηση μιας παγκόσμιας συμμαχίας ενάντια στους κοινούς εχθρούς του ανθρώπου (20 Ιανουαρίου 1961): 

«Καλούμαστε σήμερα, είπε ο πρόεδρος Κέννεντι, να αντέξουμε το φορτίο ενός μακρού αγώνα - του αγώνα κατά των κοινών εχθρών του ανθρώπου: της τυραννίας, της φτώχειας, της ασθένειας και του πολέμου του ίδιου. Μπορούμε να σφυρηλατήσουμε ενάντια σ' αυτούς τους εχθρούς μια μεγάλη και παγκόσμια συμμαχία, Βορρά και Νότου, Ανατολής και Δύσης, που μπορεί να εξασφαλίσει μια πιο γόνιμη ζωή για όλη την ανθρωπότητα. Μπορούμε; Θα συμμετάσχετε σε αυτή την ιστορική προσπάθεια; Με την ευλογία του Θεού ας προχωρήσουμε, γνωρίζοντας ότι εδώ στη γη το έργο του Θεού είναι το έργο το δικό μας».

ΚΩΣΤΑΣ Ν. ΤΣΙΑΝΤΗΣ, Ομότιμος Καθηγητής, 

Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής

ΠΗΓΕΣ

1  «Ο κ.Τζων Κέννεντι εξελέγη πρόεδρος των Ην. Πολιτειών», Εφ. Καθημερινή, Πέμπτη 10 Νοεμβρίου 1960. https://www.kathimerini.gr/k/100yk/1031642/o-tzon-kenenti-proedros-ton-ipa/ Επίσκεψη στις 20/04/2024.

2 Εισβολή στον Κόλπο των Χοίρων - Βικιπαίδεια (wikipedia.org), Επίσκεψη στις 20/04/2024

3 Φιντέλ Κάστρο, Εισήγηση στο πρώτο συνέδριο του κομμουνιστικού κόμματος Κούβας, εκδόσεις Σύγχρονη Εποχή, Αθήνα 1976. 1ο Συνέδριο ΚΚ Κούβας Το συνέδριο έγινε στην Αβάνα 17-22 /12/1975. Επίσκεψη 20/04/2024.

4 «Εισβολή εις την Κούβαν», Εφ. Καθημερινή, 18 Απριλίου 1961.  https://www.kathimerini.gr/k/100yk/1031648/ Επίσκεψη 20/04/2024. Επίσης: «Η εισβολή των Αμερικάνων στον Κόλπο των Χοίρων», Εφ. Ριζοσπάστης: Ιστορία, 18 Απρίλη 2004. https://www.rizospastis.gr/story.do?id=2273587, Επίσκεψη 20/04/2024.

5 Σεπτέμβριο του 1962 ο Τσε Γκεβάρα (υπουργός Βιομηχανίας), μετά την επίσκεψή του στην ΕΣΣΔ, ανακοίνωσε τη συμφωνία Αβάνας-Μόσχας για την αποστολή στην Κούβα σοβιετικών όπλων και στρατιωτικών συμβούλων (δεν διευκρινιζόταν το είδος των όπλων). Δες «Εισβολή στον Κόλπο των Χοίρων», Ιστορικό Λεύκωμα 1961, εκδόσεις Καθημερινή, Αθήνα 1997, σελ.62 https://www.news247.gr/magazine/to-1962-o-kosmos-eftase-ena-vima-prin-tin-apoliti-katastrofi/

6 «Κρίση των πυραύλων της Κούβας», Κρίση των πυραύλων της Κούβας - Βικιπαίδεια (wikipedia.org), Επίσκεψη 21/04/2024.

7 John F. Kennedy. Διάγγελμα του προέδρου προς τον αμερικανικό λαό για την κρίση των πυραύλων στην Κούβα (κείμενο και ηχητικό μήνυμα, 22/ 10/ 1962). Address During the Cuban Missile Crisis | JFK Library. Επίσκεψη 21/04/2024.

8 Τηλεγράφημα του N. Khrushchev προς τον JFΚ (26-10-1962). Department of State Telegram Transmitting Letter From Chairman Khrushchev to President Kennedy, October 26, 1962 - Cuban Missile Crisis - John F. Kennedy Presidential Library & Museum (jfklibrary.org) Επίσκεψη 21/04/ 2024.

9 Βασίλι Αλεξάντροβιτς Αρχίποφ - Βικιπαίδεια (wikipedia.org), Επίσκεψη 21/ 04/ 2024. Επίσης Δημήτρης Αθηνάκης, «Εκείνοι που μας έσωσαν από την καταστροφή», Εφ. Καθημερινή 20.09.2017.

10 October 27, 1962 - Cuban Missile Crisis - John F. Kennedy Presidential Library & Museum (jfklibrary.org)

11 Message From Chairman Khrushchev to President Kennedy (October 28, 1962). https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1961-63v11/d102 Επίσκεψη 21/04/2024.

Επίσης: Foreign relations of the United States, 1961–1963, volume xi, Cuban missile crisis and aftermath https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1961-63v11/comp1 Επίσκεψη 21/04/2024.

12 Στις 20 Ιουνίου 1963 στη Γενεύη υπογράφτηκε συμφωνία (Memorandum of Understanding) μεταξύ ΗΠΑ – ΕΣΣΔ για την εγκατάσταση άμεσης γραμμής επικοινωνίας. http://www.state.gov/t/isn/4785.htm Επίσκεψη 21/04/2024.

13 Τυπος "The President and the Press," Before The American Newspaper Publishers Association, 27 April 1961 https://www.youtube.com/watch?v=zdMbmdFOvTs Επίσκεψη 21/04/2024.

14 John F. Kennedy: Address "The President and the Press," Before The American Newspaper Publishers Association, 27 April 1961 στο Public Papers of the Presidents of the United States. John F. Kennedy 1961: Containing tbe Public Messages, Speeches, and Statements of the President January 20 to December 31. United States Government Printing Office, Washington : 1962, σελ. 334-338. Σύνδεσμος #396 - John F. Kennedy 1961 : containing the public messages, speeches, ... - Full View | HathiTrust Digital Library Επίσκεψη 25/04/2024. Επίσης: The President and the Press: Address before the American Newspaper Publishers Association, April 27, 1961 | JFK Library

15 'Ο. π. σελ. 335

16 Η έννοια προέρχεται αυστηρά από τον Αριστοτέλη (αν και μπορεί να βρεθεί και στον Πλάτωνα), ο οποίος χρησιμοποίησε την ελληνική έκφραση τὸ τί ἦν εἶναι για να δηλώσει την ουσία ή το είδος ενός πράγματος, (Αριστοττέλους Μετά τα Φυσικά, 1029b 13-14, 1035b 17-18), όπου η ύλη είναι άγνωστη καθεαυτή ενώ θεωρείται αφ' ενός μεν ως αισθητή, αφετέρου δε ως νοητή (1036α 10-12).

17 John F. Kennedy, ό. π. σελ. 338.

18 Marc J. Selverstone John F. Kennedy: Domestic Affairs στο https://millercenter.org/president/kennedy/domestic-affairs Επίσκεψη 11/5/2024.

19 John F. Kennedy, Statement by Senator John F. Kennedy on ''Balance of Payments'', Philadelphia, PA Online by Gerhard Peters and John T. Woolley, The American Presidency Project https://www.presidency.ucsb.edu/node/274819, Επίσκεψη 12/5/2024.

20 Στις 10 Απριλίου 1963, η Βουλή των Αντιπροσώπων ενέκρινε το αίτημα του Προέδρου με ψήφους 251 υπέρ και 122 κατά 1. Στις 23 Μαΐου, η Γερουσία ενέκρινε  το νομοσχέδιο με ψήφους 68 υπέρ και 10 κατά 1.

21 John P. Curran: ''JFK Vs The Federal Reserve'' https://rense.com/general76/jfkvs.htm Επίσκεψη 12/5/2024. Source: http://www.roc-grp.org/jfk.html Επίσκεψη 12/5/2024.

22 https://en.wikipedia.org/wiki/John_Kenneth_Galbraith Επίσκεψη 12/5/2024.

23 Κώστας Ν. Τσιαντής: «Σελίδες από την Οικονομική-Πολιτική Ιστορία της Δύσης». Σύνδεσμος https://heltios-ppr.blogspot.com/2012/12/blog-post_14.html, Επίσκεψη 12/05/2024.

24  Ο πρώην πρόεδρος της ελληνικής Δημοκρατίας Προκόπης Παυλόπουλος σε άρθρο του στον ημερήσιο τύπο γράφει: «Το οικονομικό γίγνεσθαι εξελίσσεται κατ’ εξοχήν με ''πυξίδα'' αποφάσεις των Αγορών και των Τραπεζών που ερείδονται επί κανόνων, τους οποίους οι ίδιες ''θεσπίζουν'' δίχως ίχνος δημοκρατικής νομιμοποίησης». Δες Π. Παυλόπουλος, «Αντιπροσωπευτική Δημοκρατία και Οικονομική Παγκοσμιοποίηση- Προς την ''επικυριαρχία'' της Οικονομίας επί των Θεσμών». Εφ. Realnews, Κυριακή 24 Δεκεμβρίου 2023, Δες   Π. Παυλόπουλος

25. Ο αδελφός του προέδρου J.F.K. γερουσιαστής Edward M. Kennedy ζήτησε το 1982 να λήξει η αυτονομία της FED και το Συμβούλιο της Ομοσπονδιακής Τράπεζας να ενταχθεί στο Υπουργείο Οικονομικών. By Adam Clymer, Special To the New York Times, April 7, 1982. Section A, Page 24. https://www.nytimes.com/1982/04/07/us/kennedy-urges-end-to-federal-reserve-autonomy.html

26Case Closed: JFK Killed After Shutting Down Rothschild’s Federal Reserve In 1963 (simplecapacity.com) http://truth-revelation.blogspot.com/2011/02/blog-post_03.html .

27 Σ' αυτή την ομιλία του, ο Κέννεντι αμφισβήτησε την επικρατούσα απαισιοδοξία που απεικόνιζε την ανθρωπότητα ως αβοήθητη απέναντι στις ανεξέλεγκτες δυνάμεις, υποστηρίζοντας ένα όραμα ειρήνης και συνεργασίας μεταξύ των εθνών. Σελ.12. Jeffrey D. Sachs, Building the New American Economy: Smart, Fair, and Sustainable. Foreword by Bernie Sanders. Columbia University Press. 2017 https://cup.columbia.edu/book/building-the-new-american-economy/9780231184045

28 Commencement Address at American University, Washington, D.C., June 10, 1963 | JFK Library Η ομιλία ολόκληρη από τη βιβλιοθήκη JFK μη σελιδοποιημένη.

29 Τζων Κέννεντι, «Η ομιλία της ειρήνης» όπως εκφωνήθηκε στο American University στις 10 Ιουνίου 1963, σ.1. Address at American University, Washington, D.C., 10 June 1963 | JFK Library Επίσκεψη 31/ 5/ 2024

30 Ό. π. σελ.1

31 Ας σημειώσουμε εδώ την ευρέως γνωστή αλληλογραφία Αϊνστάιν-Φρόυντ (1932) για την ειρήνη καθώς και το Μανιφέστο Ράσσελ-Αϊνστάιν για την ειρήνη (1955) που υπέγραψαν μεγάλοι φυσικοί και διανοούμενοι του 20ου αιώνα.

32 Τζων Κέννεντι, «Η ομιλία της ειρήνης», ό. π. σελ. 2.

33 Ό. π. σελ.2.

34 Ό. π. σελ.2.

35 Ό. π. σελ. 2-3.

36 Ό. π. σελ. 3.

37 Κennedy, J.F. Ομιλία της Ειρήνης, ό. π. σελ.3.

38 Ό. π. σελ. 4.

39 Ό. π. σελ. 4.

40 Κείμενο ομιλίας για τα ανθρώπινα δικαιώματα. 11/Ιουνιου/1963. https://www.jfklibrary.org/learn/about-jfk/historic-speeches/televised-address-to-the-nation-on-civil-rights Επίσκεψη 31/ 5/ 2024

41https://en.wikipedia.org/wiki/Report_to_the_American_People_on_Civil_Rights Επίσκεψη 31/ 5/ 2024

42 Κennedy, J.F. Ομιλία - διάγγελμα του προέδρου Κέννεντι για τα ανθρώπινα δικαιώματα, 11 Ιουνίου 1963. Televised Address to the Nation on Civil Rights | JFK Library Επίσκεψη 30/ 5/ 2024.

43 Κennedy, J.F. Ομιλία του προέδρου Κέννεντι στα Ηνωμένα Έθνη, 20 Σεπτεμβρίου 1963. https://www.youtube.com/watch?v=ZhmamM5Kt68 Επίσκεψη 30/ 5/ 2024.

44 Κennedy, J.F. ό. π.

451954 Διάσκεψη της Γενεύης. https://history-maps.com/el/story/Vietnam-War/event/1954-Geneva-Conference. Επίσκεψη 31/ 5/ 2024.

46 John F. Kennedy. Βίντεο του British Pathé: Kennedy Speaks On Vietnam (1962), Commentary by Peter Roberts: «Kennedy Sees 'Increasing Ferocity' in Vietnam War». Σύνδεσμος: https://www.youtube.com/watch?v=Iph_KkKLfcA . Επίσκεψη 30/5/2024.

47 John F. Kennedy. Πρωτοχρονιάτικο μήνυμα (1963) προς το λαό του Β. Βιετνάμ όπου εύχεται ''a peaceful building of a free, prosperous and united Viet-Nam''. JFKPOF-128a-004-p0005 Vietnam: Security, 1963 | JFK Library Επίσκεψη 30/5/2024.

48 John F. Kennedy. Presidential Papers. President's Office Files. (JFKPOF) Vietnam: General, 1963 (JFKPOF-128a-001). Σύνδεσμος Vietnam: General, 1963 | JFK Library. Επίσκεψη 30/5/2024.

49 Στοιχεία για τη βιογραφία και το έργο του John Kenneth Galbraith δίδονται στην Wikipedia. Σύνδεσμος https://en.wikipedia.org/wiki/John_Kenneth_Galbraith . Επίσκεψη 24/ 5/ 2024.

50 Στοιχεία για τη βιογραφία και το έργο του Adam Rapacki δίδονται στην Wikipedia. Σύνδεσμος Adam Rapacki - Wikipedia Επίσκεψη 24/ 5/ 2024.

51 To έντονα συζητούμενο τηλεγράφημα (“Cable 243”) που εστάλη στον αμερικανό πρέσβη στο Ν. Βιετνάμ (24 Αυγούστου 1963): JFKNSF-198-005-p0038  Vietnam: General, August 1963: 24-31: State cables | JFK Library Το τηλεγράφημα εμφανίζεται και στο βίντεο του Προέδρου Κέννεντι Listening In: JFK on Vietnam (November 4, 1963) (youtube.com) . Επίσκεψη 31/5/2024.

52 Τηλεγράφημα-απάντηση του πρέσβη στο Ν. Βιετνάμ Lodge (26 Αυγούστου 1963) Vietnam: Security, 1963 | JFK Library //JFKPOF-128a-004-p0036 

53 JFKPOF-128a-004-p0092  Vietnam: Security, 1963 | JFK Library

54 John F. Kennedy's interview on The Huntley-Brinkley Report, September 9, 1963.

https://www.youtube.com/watch?v=K-JmvVQpQGE . Επίσκεψη 30/5/2024.

55 Oι Βουδιστές παραδέχτηκαν ότι «μέσα σε λίγες μέρες μετά την έναρξη της βουδιστικής υπόθεσης, οι βουδιστές ηγέτες έχασαν τον έλεγχο του κινήματος, με επικεφαλής την πολιτική αντιπολίτευση και τον κομμουνισμό, και πίσω κι από τους δυο, τους ανθρώπους της C.I.Α.». Ενημερωτικό memorandum από Σαϊγκόν 27 Σεπτεμβρίου 1963. https://www.jfklibrary.org/asset-viewer/archives/jfkpof-128a-004#?image_identifier=JFKPOF-128a-004-p0150 , Επίσκεψη 31/ 5/ 2024.

56 NSAM: National Security Action Memorandum

57 President John F. Kennedy's 63rd News Conference - October 31, 1963 : .''We expect to wiithdraw 1000 man by the end of the year, as MacNamara & Taylor mentioned..'' https://www.youtube.com/watch?v=f4Hnm2JcWKI (3.00+). Επίσκεψη 30/5/2024.

58 Κέννεντι, Τζον. Συνέντευξη τύπου #64 (14 Νοεμβρίου 1963) (η τελευταία του συνέντευξη). https://www.youtube.com/watch?v=VhyO8geT8ag (8+, 29.50+) Επίσκεψη 30/ 5/ 2024.

59 https://en.wikipedia.org/wiki/National_Security_Action_Memorandum_273

ΤΕΛΟΣ ΑΡΘΡΟΥ.

Day 3 PHAICON24 OLYMPIA ROOM A (ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ)

Fr  Hieromonk Kanneth Alonso (7.22.00+)

Pemptousia TV Live Stream

"Η Σχετικότητα του Χρόνου". Μάνος ΔΑΝΕΖΗΣ. 5-3-2018

Day 4 PHAICON24 OLYMPIA ROOM A (FLOOR LANGUAGE)

DAY 3 PHAICON24 OLYMPIA ROOM B (ENGLISH ENTERPRETATION)

Γ. Κοντογιώργης, Η Εκκλησία ως η εν δήμω κοινωνία των πιστών και η βυζα...

Τι είναι ένα ανθρώπινο ον; Θεολογία, νευροβιολογία του ασυνειδήτου και τ...

PHAICON 2024, Συνεδρία B6: Μ.Γιαννακάκη, Κ.Τσιαντής, Fr. S. Vulcanescu. Πρόεδρος Fr. C. Dobri

Σωτήρης Γουνελάς: «Το τέλος του ανθρώπου ή η παραμόρφωσή του»

Ο Σωτήρης Γουνελάς μιλάει στην παρουσίαση του νέου βιβλίου του «Το τέλος του ανθρώπου ή η παραμόρφωσή του», που πραγματοποιήθηκε την Τρίτη 22 Οκτωβρίου 2024 στο βιβλιοπωλείο του Αρμού Θεσσαλονίκης. 

Τεχνητή Ευφυϊα και Πνευματική Νοημοσύνη. DAY 3 PHAICON24 OLYMPIA ROOM B

Κώστας Τσιαντής: Ομ. Καθηγητής, Πανεπ. Δυτικής Αττικής, Φιλοσοφική Παιδεία και Δημοκρατία ως αναγκαίοι όροι για τον έλεγχο της Τεχνητής Ευφυίας (3.43.10+ )

ΟΛΕΣ ΟΙ ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ

Γ. Κοντογιώργης, Η πολιτική ορθότητα ως αντιστροφή της λογικής του φυσικ...

Ομιλία του Ομ. Καθηγητή Πολιτικής Επιστήμης και πρώην Πρύτανη του Παντείου Πανεπιστημίου κ. Γιώργου Κοντογιώργη με θέμα «Η πολιτική ορθότητα ως αντιστροφή της λογικής του φυσικού κόσμου», η οποία πραγματοποιήθηκε στις 13.10.2024 στο Διεθνές Ιπποκράτειο Ίδρυμα Κω, στο πλαίσιο του 3ου Επιστημονικού Συμποσίου “Από τον Ιπποκράτη εις την Οσίαν Μελώ: Το διαχρονικόν αίτημα της ιάσεως και η διάσωσις του φυσιολογικού“, το οποίο τελέστηκε υπό την αιγίδα της Ιεράς Μητροπόλεως Κώου και Νισύρου σε συνεργασία με τον ΟΚΑΝΑ.

Κονσέρτο - Μάνος Χατζιδάκις

ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ : ΜΕΤΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗΤΗ ΕΥΦΥΪΑ_ΑΘΗΝΑ 2024

ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ : ΜΕΤΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗΤΗ ΕΥΦΥΪΑ_ΑΘΗΝΑ 2024

haicon.net/en/live-streaming-active-on-monday-nov-18th-at-700-pm-eastern-european-time/ 

MARTIN HEIDEGGER ΕΙΝΑΙ ΚΑΙ ΧΡΟΝΟΣ (ΑΝΑΛΥΣΗ) Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΔΥΤΙΚΗΣ ΦΙΛΟΣΟ...

Γιώργος Ι. Τσιαντής: Φιλοσοφία & Τεχνολογία. Δοκίμιο οριακής οντολογίας. Εκδόσεις ΕΛΛΗΝ. Αθήνα 2004

 

ΓΙΩΡΓΟΣ ΤΣΙΑΝΤΗΣ (1968-2010).

Μακριά έφυγες μα δίπλα μου σε νοιώθω 

σαν αεράκι απόμακρο που πηγαινοφέρνει την κουρτίνα

σα φωνή ασίγαστη του όντος που φουσκώνει το ιστίο μεσοπέλαγα

ανοίγοντας 

τους πόθους και τους στοχασμούς σου στο ταξίδι

ενώ παίζει με τα κύματα η μουσική 

(ο Σαββόπουλος κι ο Ντύλαν).

ΚΩΣΤΑΣ Ν. ΤΣΙΑΝΤΗΣ

ΒΙΒΛΙΟΑΝΑΦΟΡΑ  ΑΠΌ ΤΟΝ  ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ 

Δημήτρη Σ. Πατέλη: 

Φιλοσοφικοί στοχασμοί για την σύγχρονη τεχνολογία.  Αναφορά στο βιβλίο του Γιώργου Ι. Τσιαντή  Φιλοσοφία & Τεχνολογία. Δοκίμιο οριακής οντολογίας. (Εκδοτικός  όμιλος ΙΩΝ. Εκδόσεις ΕΛΛΗΝ. Αθήνα 2004).  Δημοσιεύθηκε στο: ΟΥΤΟΠΙΑ, Νο 72, Νοέμ.-Δεκ. 2006, σελ.177-182.

π. Ν. Λουδοβίκος: Η απο-πιθηκοποίηση του τεχνο-ανθρώπου

π. Ν. Λουδοβίκος: Η θέα των πραγμάτων του Θεού και η ελευθερία

Ο Μηδενισμός ως ασθένεια της εποχής μας

Δρ. Μάνος Δανέζης "Βαρυτικά κύματα -Μελετώντας την αόρατη θάλασσα του κε...

16 Ρήσεις του Απολλωνίου Τυανέως ~ 16 Phrases of Apollonius of Tyana

Ομιλία για το Έργο του Αριστοτέλη του κ. Θεοδόση Τάσιου

Τακαρίδης Γιώργος - "Όταν το μηδέν συναντιέται με το άπειρο"

Φυσική και Θεολογία, η φύση των όντων και οι λόγοι των όντων, Μεσογαίας ...

Ο π. Βασίλειος Θερμός περί της σχέσης Επιστημών και Ορθοδοξίας - Intervi...

Ο π. Ειρηναίος Δεληδήμος περί της σχέσης Επιστημών και Ορθοδοξίας - Rev....

O Ρένος Αποστολίδης μιλάει για την Αγνωσία ► Philosophy Project, Αγνωσία...

Ἀριστοτέλους, ῾Περὶ Ψυχῆς῾, Γ´: Ὁ ποιητικὸς ἢ ἐνεργείᾳ νοῦς καὶ ὁ παθητι...

Δημήτρης Τζωρτζόπουλος. ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΟ ΚΑΙ ΜΕΤΑΦΡΑΣΤΙΚΌ ΕΡΓΟ

https://hegel-platon.blogspot.com/2019/02/heidegger.html 

ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΤΑΜΙΑ : Ποίηση-Μουσική Κώστας Τσιαντής (Lyrics-Music Costas T...

Στ. Σταυρόπουλος : Από την ατομικότητα, στη προσωπικότητα μέσα στη συλλ...

Ο αρθρογράφος και κορυφαίος σκιτσογράφος Στάθης Σταυρόπουλος, σε μια εφ όλης της ύλης συζήτηση με τους ακροατές του 98.4. Η woke αντζεντα και η αποθέωση του ατομικισμού. H τερατώδους μορφής προπαγάνδα των εκδοτών και δημοσιογράφων. το καρκατσουλιό της τηλεόρασης. Μια αριστερά που δε μιλάει για σοσιαλισμό, δεν είναι αριστερά. Οι πόλεμοι που υπάρχουν είναιι ο πόλεμος της κατοχής των πλουτοπαραγωγικών πηγών. τίποτα άλλο. Το οικονομικο-βιομηχανικο στρατιωτικό σύμπλεγμα: μια συνομωσία σε κοινή θέα. ΑΙ χωρίς λαό-δημοκρατικό έλεγχο οδηγεί σε Ιερατείο και το λαό στο Μεσαίωνα. Δεν είδα πολλούς επιστήμονες να εκφράζουν την ανησυχία τους. Σκοπός της άκρας δεξιάς -στο κενό της αριστεράς-να πάρουν δημαγωγικά την εξουσία και να γίνει όργανο των εταιρειών. Έλλειμα της αριστερής πολιτικής στην Ευρώπη και αλλού.

Παναγιώτης Νέλλας. «Ο θάνατος του Θεού και η Ανάσταση του ανθρώπου». 2012.

 pemptousia.gr/2012/09.

ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΤΑΜΙΑ : Ποίηση-Μουσική Κώστας Τσιαντής (Lyrics-Music Costas T...

GILBERT RYLE ΤΟ ΦΑΝΤΑΣΜΑ ΣΤΗ ΜΗΧΑΝΗ - Η Ιστορία της Δυτικής Φιλοσοφίας

A Conversation with Igor Stravinsky, 1957

🇨🇳 China - Foreign Minister Addresses United Nations General Debate, 79t...

ΤΡΑΓΟΥΔΙΣΜΕΝΗ ΛΙΜΝΗ του ΑΝΔΡΕΑ Α. ΑΡΤΕΜΗ (η παράσταση)

ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΤΑΜΙΑ : Ποίηση-Μουσική Κώστας Τσιαντής (Lyrics-Music Costas Tsiantis)

ΣΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΤΑΜΙΑ Στην ακροποταμιά πίσω απ΄ τις καλαμιές  στέκω και περιμένω  μέχρι να δω την πέστροφα να ξεπετιέται πάνω απ’ το νερό γράφοντας τόξο γεφυριού στον αέρα, μέχρι να δω τη ράχη της να λαμπυρίζει στο φως του μεσημεριού πριν βυθιστεί ξανά στο άγριο ρεύμα, αφήνοντας πίσω της τ’ άδηλο ίχνος του αφανέρωτου, το αντιφέγγισμα του λυχναριού του στρατοκόπου μεσάνυχτα σαν κόβει το συρματόπλεγμα τα σύνορα να περάσει. 3-10-2016.

Νεωτερικότητα καί Φιλοσοφία

Ρωσία: γιατί η Δύση τα έβαλε με τον Πούτιν σε τέτοιο βαθμό; Ο "φιλόσοφος...

Γ. Κοντογιώργης - Ποια Ευρώπη;

Metropolis (1927) - The Cityscape

Ναυπάκτου Ἱερόθεος «Ἡ τεχνητή νοημοσύνη ὡς τεχνητή εὐφυΐα καί ὁ ἄνθρωπος»

Ναυπάκτου Ἱερόθεος «Ἡ τεχνητή νοημοσύνη ὡς τεχνητή εὐφυΐα καί ὁ ἄνθρωπος» 

ΚΟΙΤΑ ΚΙ ΕΜΕΝΑ. Μια σύνθεση του Κώστα Τσιαντή

Ζούμε ήδη στην εποχή του Μεγάλου Αδελφού; Φεντερίκο Καράσκο

Ζητήματα Διαλεκτικής – Σωκράτης X. Δεληβογιατζής

Τα Μυστήρια του Ιερώνυμου Μπος (Bosch: The Garden of Dreams) Trailer | G...

ΔΕΚΑΠΕΝΤΑΥΓΟΥΣΤΟΣ . Ύμνοι Μεγάλου Εσπερινού Κοιμήσεως της Θεομήτορος Παν...

ΝΙΤΣΕ - ΤΑΔΕ ΕΦΗ ΖΑΡΑΤΟΥΣΤΡΑ / Η Ιστορία της Δυτικής Φιλοσοφίας

ΝΙΚOΛAΪ ΜΠΕΡΝΤΙΑΓΙΕΦ: «Xριστιανός ὑπαρξιστής», «θεολογῶν φιλόσοφος», «χρ...

Ιούλιος

“Useless People” - Who is Yuval Harari? Klaus Schwab's Right-Hand Man

Το AI αλλάζει τα πάντα | Astronio Live (#24)

Συνάντηση : Διονύσης Καψάλης (21/01/2017)

Ζωή Δικταίου-Κώστας Τσιαντής: ΚΑΛΥΨΩ

Οξώπετρα ή ελεγεία του απορριμμένου λίθου από Χρήστος Γιανναράς -18 Μαρτίου 2014

 Οξώπετρα ή ελεγεία του απορριμμένου λίθου

από Χρήστος Γιανναράς -18 Μαρτίου 2014

Https://antifono.gr/%CE%BF%CE%BE%CF%8E%CF%80%CE%B5%CF%84%CF%81%CE%B1-%CE%AE-%CE%B5%CE%BB%CE%B5%CE%B3%CE%B5%CE%AF%CE%B1-%CF%84%CE%BF%CF%85-%CE%B1%CF%80%CE%BF%CF%81%CF%81%CE%B9%CE%BC%CE%BC%CE%AD%CE%BD%CE%BF%CF%85-%CE%BB/

ANTIFONO.GR

Οξώπετρα ή ελεγεία του απορριμμένου λίθου - Αντίφωνο

Η ποίηση δεν σχολιάζεται. Δικαιούμαι, ωστόσο, να υπομνηματίζω την ελπίδα. Έλληνας εγώ, σε έτος απολωλός 1992. Και κουβαλώ αυτό το όνομα βαθειά πληγή επώδυνη. Σε ζαλιστι...

Όλες οι αντιδράσεις:

1Costas Tsiantis

Ζωή Δικταίου-Κώστας Τσιαντής: ΠρώτηΣυλλαβή

ΠΛΑΤΩΝ Η ΑΛΛΗΓΟΡΙΑ ΤΟΥ ΣΠΗΛΑΙΟΥ / Η Ιστορία της Δυτικής Φιλοσοφίας / Β. ...

«Μη με λησμόνει» : Γράφει η Ζωή Δικταίου. 2 Ιουνίου 2024

Γράφει η Ζωή Δικταίου

Φίλες και φίλοι, «μη με λησμόνει», μια φωνή είναι για να θυμηθούμε πως κάθε άνθρωπος 

είναι μοναδικός και  έχει δικαίωμα σε μια ίση πρόσβαση στην ίδια τη ζωή. Ο αυτισμός

μας αφορά όλους. Είναι συνηθισμένο να νομίζουμε πως γνωρίζουμε τις ανάγκες των

άλλων, και ας έχουμε μαύρα μεσάνυχτα. Όσο το διαφορετικό μας δημιουργεί φόβο, καμιά

ανάγκη του άλλου δεν είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε αληθινά και βαθιά. H ευαισθησία,

η προσφορά, η κατανόηση, η αγάπη δεν έχουν στεγανά. Καμιά φορά επεμβαίνουμε να 

συμβουλεύσουμε, να διδάξουμε, να κάνουμε κήρυγμα, γιατί αυτό συντηρεί την εικόνα μας. 

Αναρωτηθήκαμε ποτέ αν εξαπατάμε πρώτα τον  εαυτό μας και μετά τον άλλο με τέτοιες 

συμπεριφορές; Ίσως αν κάναμε ό,τι περνάει από το χέρι μας, μικρές ανθρώπινες 

καθημερινές πράξεις αποδοχής, καλοσύνης, αγάπης, ίσως τότε  να φτιάχναμε έναν 

καλύτερο κόσμο.   Συνέχεια ΕΔΩ

ΠΟΛΕΜΟΣ ΚΑΙ ΕΙΡΗΝΗ. Αναμένοντας την έκδοση των Πρακτικών του 13ου Φιλοσοφικού Συνεδρίου που έγινε την άνοιξη στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.

Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΙΡΗΝΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΣΤΟ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΟΡΑΜΑ   ΤΟΥ JOHN F. KENNEDY (1917-1963): 

                                              Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΙΡΗΝΗΣ

Κώστας Ν. Τσιαντής,  Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής,                                                     Ph.D. Φιλοσοφία της Τεχνολογίας. 

Περίληψη.

Η εισήγηση αναζητά τομές στην πολιτική αντίληψη που προκάλεσαν οι ομιλίες του Τζων Κέννεντι και οι προσπάθειές του να οικοδομήσει έναν κόσμο ειρήνης, ελευθερίας και δικαίου. Θεμελιώδεις αρχές είναι εδώ: η άρνηση του μονοπολισμού και οι πρωτοποριακή αντίληψη για την ειρήνη (V. Η ομιλία της ειρήνης), τα ανθρώπινα δικαιώματα (ενότητα VI) και οι παγκόσμιοι θεσμοί (VII. Τελευταία ομιλία στον ΟΗΕ). Οι αρχές αυτές αρχίζουν να κρυσταλλώνονται πολιτικά στη σύνδεσή τους με την επιστήμη και ιδιαίτερα με τον τρόπο που λειτουργεί το οικονομικό και χρηματοπιστωτικό σύστημα (ΙV. Παρέμβαση στην FED). Η κοινωνικο-οικονομική μορφοποίησή τους απαιτεί ωστόσο τη δημοκρατική αντιπαράθεση με κατεστημένες υπονομευτικές δυνάμεις και συμφέροντα (ΙΙΙ. Καταγγελία του παρακράτους, προστασία της Δημοκρατίας). Ο Κέννεντι δέχεται ότι μπορούν να υπάρχουν συγχρόνως στον πλανήτη το ελεύθερο κοινωνικό σύστημα και το κομμουνιστικό,  σε εξελισσόμενη άμιλλα, ανταγωνισμό και συνεργασία μεταξύ τους. Η αρχή του διαλόγου μεταξύ των δυο κόσμων ήταν η βάση στην οποία στηρίχτηκε η επίλυση της κρίσης των πυραύλων στην Κούβα (ενότητα ΙΙ), ενώ η πολιτική της σταδιακής απεμπλοκής από το Ν. Βιετνάμ και της βοήθειας ώστε ν' αντιμετωπίσει τον κομμουνισμό και να λειτουργήσει ελεύθερα και δημοκρατικά υπήρξαν τελικά οι επιλογές του Κέννεντι, λίγες εβδομάδες πριν τη δολοφονία του, απέναντι στην πολιτική επέκτασης του πολέμου στο Β. Βιετνάμ (VIII. Προσπάθεια απεμπλοκής από το Βιετνάμ). Τα προβλήματα εκείνης της εποχής εμφανίζονται με άλλη μορφή σήμερα, αλλά παραμένουν ίδια στη βάση τους περιμένοντας την συνειδητή ενεργοποίηση των πολιτών (Ι. Εισαγωγή / ΙΧ.Καταλήγοντας).

Σύντομη Δοξολογία α ήχου Στανίτσας

JOHN RAWLS ΤΟ ΠΕΠΛΟ ΤΗΣ ΑΓΝΟΙΑΣ- Η Ιστορία της Δυτικής Φιλοσοφίας

Μνήμη Δημήτρη Παπακωστόπουλου. Γράφει ο Γ. Κουζής.

«ΠΡΩΤΟΠΟΡΟΣ ΣΤΗΝ ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ ΤΗΣ ΝΕΥΡΟΦΥΣΙΟΛΟΓΊΑΣ (Bristol University) ΚΑΙ ΙΧΝΗΛΑΤΗΣ ΤΩΝ ΚΡΥΜΜΕΝΩΝ ΝΕΥΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΝΟΗΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΠΟΙΗΣΗΣ». Κ.Τ

Μνήμη Δημήτρη Παπακωστόπουλου

Στις 8 Γενάρη τρέχοντος έτους έφυγε από κοντά μας ο αγαπητός μας Δημήτρης (Μίμης, όπως τον αποκαλούσαμε) Παπακωστόπουλος. Η εξόδιος ακολουθία και η ταφή του πραγματοποιήθηκε στις 11 Γενάρη εδώ, στη γενέτειρά του, σε στενό οικογενειακό κύκλο, λόγω των δυσμενών καιρικών συνθηκών.

Το Δ.Σ. του συλλόγου μας αποφάσισε να τιμήσει τη μνήμη του σήμερα, κατά την τέλεση του 40ήμερου μνημοσύνου του, ημέρα που συμπίπτει με την εορτή του τοπικού μας Αγίου, του Αγίου Ρωμανού. Αυτή την ημέρα ο Μίμης κάθε χρόνο ήταν εδώ, παρών, παρά τις δύσκολες συνθήκες του χειμώνα και τα προβλήματα υγείας που αντιμετώπιζε. Και το χαιρόταν μέσα από την καρδιά του! Φέτος, τις πρώτες μέρες του Γενάρη, όταν επικοινωνήσαμε για να ανταλλάξουμε ευχές για τον καινούριο χρόνο, δώσαμε ραντεβού να συναντηθούμε σήμερα στο χωριό μας, στη γιορτή του Αγίου. Και η χροιά της φωνής του φανέρωνε τον βαθύ του πόθο γι΄ αυτό το χειμωνιάτικο προσκύνημα στον Άγιο Ρωμανό και στην πατρώα γη. Όμως ο Θεός είχε άλλα σχέδια! Η θέση του σήμερα, δίπλα στη σύντροφο της ζωής του, Σοφία, που πάντα τον συνόδευε σε αυτό το προσκύνημα, είναι άδεια. Και η ψυχή όσων τον γνωρίσαμε και τον αγαπήσαμε διακατέχεται από βαθιά θλίψη. Μας παρηγορεί η σκέψη πως θα είναι ευχαριστημένος που το σώμα του αναπαύεται στη γη της μικρής του πατρίδας, που τόσο αγάπησε, και η ψυχή του ταξιδεύει στο ουράνιο στερέωμα του χωριού μας, που έχει «τα πιο λαμπερά αστέρια στον κόσμο», και απολαμβάνει «την απεραντοσύνη των γαλαξιών του διαστήματος», όπως ο ίδιος έλεγε.

Το να μιλήσει κανείς επαρκώς για τον αγαπητό μας εκλιπόντα, υπερβαίνει τα όρια της σημερινής μας αναφοράς, που θα πρέπει να είναι σύντομη. Αισθανόμαστε όμως ικανοποιημένοι που ο σύλλογός μας στο πλαίσιο των πολιτιστικών εκδηλώσεων του Δεκαπενταύγουστου του 2018 πραγματοποίησε ειδικό αφιέρωμα για τον Δημήτρη, παρουσία του ιδίου, της συζύγου του, του γιου του και εγγονών του, και του απένειμε τιμητική πλακέτα για το πολυσχιδές έργο του, καθώς και για την προσφορά του στον σύλλογο και το χωριό μας. Έχει αξία να τιμάται κάποιος εν ζωή και να χαίρεται για την κοινωνική του καταξίωση. Τα σχετικά με αυτή την εκδήλωση έχουν καταγραφεί σε τετρασέλιδο αφιέρωμα στο τεύχος 67 του περιοδικού μας «ΕΚΦΡΑΣΗ».

Ο Δημήτρης Παπακωστόπουλος γεννήθηκε στον Ασπρόπυργο το 1938. Ήταν το μοναχοπαίδι του γιατρού, Γεωργίου Παπακωστόπουλου, και της Ασπασίας, το γένος Καλογερά. Τα πρώτα χρόνια της ζωής του τα έζησε στον Ασπρόπυργο, μέχρι το 1944, οπότε μετεγκαταστάθηκε με την οικογένειά του στην Αθήνα. Σπούδασε στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών απ’ όπου έλαβε και την ειδικότητα του Νευρολόγου Ψυχιάτρου. Διετέλεσε ερευνητής και λέκτορας στο τμήμα Κλινικής Νευροφυσιολογίας της Νευρολογικής και Ψυχιατρικής Κλινικής του Πανεπιστημίου Αθηνών. Παρά τις ευκαιρίες που του δόθηκαν να ακολουθήσει ακαδημαϊκή καριέρα στην Ελλάδα, επέλεξε να μεταβεί στην Αγγλία, όπου μπορούσε να ασχοληθεί με την έρευνα, που κυρίως τον ενδιέφερε. Στο Bristol, όπου εγκαταστάθηκε, ανέπτυξε πλούσιο ερευνητικό έργο και συνέβαλε στην εφαρμογή τεχνολογικών μεθόδων, που ακόμα και σήμερα θεωρούνται πρωτοποριακές για την ιατρική πράξη, τουλάχιστον στη χώρα μας. Κορυφαία στιγμή της επιστημονικής του πορείας ήταν όταν ανέπτυξε, σε συνεργασία με την επιστημονική - ερευνητική του ομάδα, ένα πρωτοπόρο διαγνωστικό σύστημα τηλεϊατρικής, το οποίο λειτούργησε με μεγάλη επιτυχία σε διαγνωστικά κέντρα και σε νοσοκομεία.

To 1990 αυτό το σύστημα τηλεϊατρικής θέλησε να το κάνει γνωστό στην Ελλάδα και στην Κύπρο. Στο πλαίσιο αυτής της στόχευσης πραγματοποίησε το πρώτο τηλεϊατρικό ραντεβού στην Κύπρο μεταξύ Αγγλίας και Κύπρου, και οργάνωσε στην Ελλάδα το πρώτο παγκόσμιο τηλεϊατρικό συνέδριο με συμμετοχή της Αγγλίας, των Η.Π.Α., της Μαλαισίας και της Ελλάδας. Το πρόγραμμα αυτό όμως δεν είχε συνέχεια αυτή την εποχή στη χώρα μας. Για τον Δημήτρη όμως ήταν ικανοποίηση το ότι το κατέστησε γνωστό στην πατρίδα του.

Τον Φεβρουάριο του 2003, σε ηλικία 65 ετών, σύμφωνα με την αγγλική νομοθεσία, συνταξιοδοτήθηκε.

Τα τελευταία χρόνια έζησε με τη σύζυγό του στην Αυλίδα, γιατί, όπως έλεγε ο ίδιος, του άρεσε το βουνό, αλλά του άρεσε και η θάλασσα. Εκεί άφησε και την τελευταία του πνοή πριν από 40 ημέρες.

Μέσα από αυτή τη σύντομη βιογραφική αναφορά γίνεται φανερή κυρίως μια πτυχή της προσωπικότητας του Δημήτρη. Αυτή του επιστήμονα – ερευνητή, που διέπρεψε στον χώρο της ιατρικής και της έρευνας με την ακατάβλητη ενεργητικότητά του και το ανήσυχο, δημιουργικό και πρωτοποριακό πνεύμα του, και προσέφερε πολύτιμες υπηρεσίες στον πάσχοντα άνθρωπο και στη βελτίωση της ποιότητας της ζωής του.

Όμως στο έργο του αυτό ευτύχισε να έχει δίπλα του τη σύζυγό του, Σοφία, ένθερμη συνεργάτιδα και συμπαραστάτρια σε όλη του την οικογενειακή και επαγγελματική διαδρομή. Απέκτησαν δύο παιδιά, τον Γιώργο και την Έζι, διακεκριμένους επιστήμονες, και επτά εγγόνια, που τα υπεραγαπούσε. Αποτέλεσαν μια οικογένεια με δυνατούς δεσμούς, υψηλούς στόχους και ιδιαιτέρως υποστηρικτική, που εμψύχωνε τον Δημήτρη και του συμπαρίστατο στο πολυεπίπεδο και δύσκολο έργο του.

Η προσφορά του Δημήτρη δεν τελειώνει στην Ιατρική και την έρευνα. Ανέπτυξε πλούσια και σημαντική κοινωνική και πολιτιστική δράση τόσο στο Μπρίστολ ως πρόεδρος ή μέλος πολιτιστικών συλλόγων όσο και στην Ελλάδα.

Άλλωστε δεν πρέπει να μας διαφεύγει πως είναι αυτός που το 1976 καθιέρωσε στο χωριό μας τις πολιτιστικές δράσεις του Δεκαπενταύγουστου και τους έδωσε το προσωνύμιο «Λόγια και Χορός στο Δέντρο», οι οποίες έκτοτε αποτελούν σημείο αναφοράς των δράσεων του συλλόγου μας και του χωριού μας κάθε καλοκαίρι. Στις εκδηλώσεις αυτές, αφότου καθιερώθηκαν, φρόντιζε να είναι πάντα παρών και να συμβάλει με ζήλο μαζί με τη σύζυγό του στην επιτυχία τους, προσβλέποντας στην ανάπτυξη της αλληλεπίδρασης μεταξύ των συγχωριανών και στη σύσφιξη των κοινωνικών σχέσεων, καθώς και στη διατήρηση και περαιτέρω ανάπτυξη της πολιτιστικής φυσιογνωμίας της ιδιαίτερης πατρίδας μας.

Τα τελευταία χρόνια ανακαλύψαμε και μια ακόμα πτυχή της προσωπικότητάς του. Ο Δημήτρης ήταν και ποιητής με βαθύ στοχασμό και έντονη φιλοσοφική σκέψη. Μας εμπιστεύθηκε δύο ποιητικές του συλλογές με τίτλο «Αν…να» και «…ΤΩΡΑ…», το περιεχόμενο των οποίων προσπαθήσαμε να προσεγγίσουμε με κάποιες αναλύσεις που επιχειρήσαμε και δημοσιεύσαμε στα τεύχη 55, 70 και 82 της «ΕΚΦΡΑΣΗΣ».

Η ποίησή του είναι πολυεπίπεδη και απαιτούνται πολλές απόπειρες προσέγγισής της προκειμένου να αποκαλυφθούν οι ιδέες του. Συνοπτικά θα μπορούσαμε να πούμε ότι διακρίνεται για τη στοχαστικότητα, τη βαθιά φιλοσοφική και υπαρξιακή αναζήτηση, τη βιωματικότητα, την υπαινικτικότητα, την αντιθετικότητα, την ουσιαστική προσέγγιση της φύσης μέσα από την οποία ο άνθρωπος βρίσκει το πραγματικό νόημα της ζωής και οδηγείται στη λύτρωση.

Στο σημείο αυτό επιτρέψτε μου να διαβάσω ένα σύντομο ποίημα του Δημήτρη, που είναι εύκολα κατανοητό και θα μπορούσε να αποτελέσει το μήνυμά του στον σύγχρονο άνθρωπο, που παραπαίει στην προσπάθειά του να βρει τον τρόπο με τον οποίο θα καταξιώσει τη ζωή του. Ο τίτλος του ποιήματος είναι: «Γίνε»

Γ ί ν ε
Παρατήρησε το αστέρι, το πουλί σαν κελαηδεί Παρατήρησε το φύλλωμα, καθώς παίζει με το αγέρι, με τον ίσκιο, με του Ήλιου την αχτίδα.	Γίνε ερευνητής. Γίνε θαυμαστής. Γίνε, τρυφερά χαμογελώντας και ρωτώντας και πονώντας, άξιο τέκνο της ζωής.

Ερεύνησε, λοιπόν, τον κόσμο που σε περιβάλλει, θαύμασε τα αποτελέσματα που σου προσφέρει η έρευνα, καταξίωσε τη ζωή σου ρωτώντας και πονώντας και αναζητώντας την αλήθεια μέσα στη σοφία που κρύβεται στην απλότητα της φύσης. Αυτό είναι το μήνυμά του, απόσταγμα της βαθιάς του γνώσης και της πολυεπίπεδης εμπειρίας του.

Ο Μίμης μας κάνει υπερήφανους για τις πτυχές της προσωπικότητάς του τις οποίες επιχειρήσαμε να προσεγγίσουμε ακροθιγώς με όσα προαναφέραμε, αλλά και για πολλά άλλα χαρακτηριστικά του που δεν μπορούμε να συμπεριλάβουμε σε αυτή την αναφορά μας. Νοιώθουμε πραγματικά υπερήφανοι που είχαμε την τύχη να έχουμε κοινές ρίζες με αυτόν τον σημαντικό άνθρωπο και εκλεκτό συμπατριώτη μας. Έναν φλογερό ευπατρίδη, έναν γνήσιο Αντρανοβίτη!

Εκφράζω τα βαθιά συλλυπητήρια του συλλόγου, των συγχωριανών και προσωπικά στην αγαπημένη του σύζυγο και πολύτιμη συνεργάτιδά του, Σοφία, στα παιδιά του, Γιώργο και Έζι, στα εγγόνια του και στους λοιπούς οικείους.

Αγαπητέ Δημήτρη, η οικογένειά σου, οι συγγενείς σου, οι συγχωριανοί σου, οι φίλοι σου, σου απευθύνουμε σήμερα εκ βάθους ψυχής το «ύστατο χαίρε».

Για εμάς θα είσαι για πάντα ο «δικός μας Μίμης»!

Αιωνία σου η μνήμη στις ψυχές όλων όσων σε γνώρισαν, σε εκτίμησαν και σε αγάπησαν!

Καλό Παράδεισο, φίλε μου!

Ο Πρόεδρος του Δ.Σ. του Συλλόγου

Γιώργος Κουζής

Βυζαντινός Ψαλμός: Ανακαινισθώμεν

Arakyntos Music Festival : 12-14 July 2024

Μετοχή και ιδιωτεία Του Χρήστου Γιανναρά

 

Μετοχή και ιδιωτεία

Του Χρήστου Γιανναρά

ταν μιλάμε για ελληνική παράδοση -τότε που λειτουργούσε- δεν εννοούμε μια συλλογική ιδεοληψία, κυρίαρχη ιδεολογία παρατεινόμενη σε διάρκεια αιώνων. Θα τολμούσα την αποφθεγματική, αλλά όχι αυθαίρετη διατύπωση ότι «παράδοση» για τους Ελληνες ήταν η πείρα που παραδινόταν από γενιά σε γενιά. Και είχε κριτικό χαρακτήρα αυτή η μεταβίβαση πείρας: κάθε γενιά ξεσκαρτάριζε ό, τι περιττό και ανώφελο από τα όσα παραλάμβανε και πρόσθετε τις δικές της εμπειρικές εκτιμήσεις για το αναγκαίο και για την ποιότητα.

Στην ελληνική, λοιπόν, παράδοση ήταν πραγματικά αδιανόητος ο ατομικός, ιδιωτικός χαρακτήρας της μεταφυσικής αναζήτησης. Αυτό συνάγεται καταφανέστατα από τις γραπτές απομνημειώσεις, τις καλλιτεχνικές εκφάνσεις, τις εθιμικές πρακτικές της παράδοσης. Δυσκολευόμαστε σήμερα να το αντιληφθούμε, γιατί οι δικοί μας εθισμοί, μαζί με τις εντολές «πολιτικής ορθότητας» που μας επιβάλλει η νατοϊκή Νέα Τάξη πραγμάτων, απωθούν τη μεταφυσική αναζήτηση στο πεδίο του αποκλειστικά ιδιωτικού, της στεγανά ατομικής επιλογής. Η μεταφυσική σήμερα είναι εξ ορισμού ιδεολόγημα και ψυχολογική μόνο καταφυγή, επομένως ατομική καθαρά υπόθεση. Η κρατική νομοθεσία αναγνωρίζει την ανάγκη των ατόμων να ικανοποιούν τα θρησκευτικά τους ορμέμφυτα, γι’ αυτό και προστατεύει ως «δικαίωμα» την οποιαδήποτε (αδιαφοροποίητα) θρησκευτική ιδεοληψία.

Με άλλα λόγια, η σημερινή νομοθεσία και νοοτροπία αποκλείουν καισαρικά τον τρόπο οργάνωσης του κοινού βίου με τον οποίο σημάδεψε κάποτε την πανανθρώπινη ιστορία η ελληνική παράδοση: Αποκλείουν την ελληνική «πόλιν», το «κοινόν άθλημα» του «πολιτικού βίου», τη δημοκρατία ως μετοχή όλων των πολιτών στην πραγμάτωση του «αληθούς».

Στον γεωγραφικό χώρο που ορίζουν οι ακτές του Αιγαίου και το ενδιάμεσο αρχιπέλαγος, γεννήθηκε, για πρώτη φορά στην ιστορία της ανθρωπότητας, η κριτική σκέψη.

Δηλαδή η ανάγκη να επαληθεύεται η γνώση, να διακρίνεται το σωστό από το λάθος, η πραγματικότητα από την ψευδαίσθηση, την πλάνη, το ψεύδος. Και «κριτήριον αληθείας» για τους Ελληνες ήταν πάντοτε το «κοινωνείν»: η εμπειρική συμμαρτυρία, ο γλωσσικός συντονισμός της εμπειρίας – «όταν πάντες ομοδοξούσι και έκαστος επιμαρτυρεί».

Με την «πόλιν» και το «πολιτικόν άθλημα» έκαναν οι Ελληνες το άλμα μετάβασης από την «κοινωνίαν της χρείας» στην «κοινωνίαν του αληθούς»: Η συλλογική συνύπαρξη να μην αποβλέπει πια μόνο ή πρωτευόντως στη χρεία – στον καταμερισμό της εργασίας για την πληρέστερη κάλυψη των βιοτικών αναγκών. Να αποβλέπει κυρίως στην επιδίωξη μίμησης του «όντως υπαρκτού»: του αθάνατου «τρόπου» της λογικής κοσμιότητας και αρμονίας των υπαρκτών. Και αυτή την επιδίωξη την έκαναν οι Ελληνες «γλώσσα», δηλαδή πράξη αποκαλυπτική του στόχου: Γλώσσα θεσμών της «πόλεως», γλώσσα της τραγωδίας, του αγάλματος, της αρχιτεκτονικής – του Παρθενώνα.

Η μεταφυσική αναζήτηση για τον Ελληνα ήταν μετοχή, εμπειρία συνάθλησης, κοινωνία λογικών ψηλαφήσεων – όχι ατομική επιλογή και ιδιωτικές «πεποιθήσεις». Στην «εκκλησία του δήμου» συνάζονταν οι πολίτες για να συγκροτήσουν και φανερώσουν την «πόλιν» ως «κόσμον» – κόσμημα «κατά λόγον» τάξεως, αρμονίας και κάλλους. Και στην «εκκλησία των πιστών» συνάζονταν στη συνέχεια οι χριστιανοί Ελληνες για να συγκροτήσουν και φανερώσουν την καινούργια τώρα «πόλιν» της αγαπητικής κοινωνίας της ζωής, τον τρόπο του «όντως υπαρκτού» που τώρα τον ψηλαφούσαν στην υπαρκτική ελευθερία της Τριαδικής Αγάπης.

Με άλλα λόγια, το ζητούμενο της μεταφυσικής αναζήτησης, τόσο για τον αρχαίο όσο και για τον εκχριστιανισμένο Ελληνισμό, δεν ήταν μια υπερβατική πληροφορία, αλλά ένας «τρόπος υπάρξεως»: η εμπειρία, η βίωση του «τρόπου» χάριζε τη γνώση της αλήθειας. Και ο «τρόπος» ήταν πάντοτε κοινωνικός, τρόπος κοινωνίας, μετοχής – κοινωνούμενης εμπειρίας, μετοχικής γνώσης. «Κατά μετοχήν του κοινού λόγου και θείου γινόμεθα λογικοί», έλεγε ο Ηράκλειτος. Ο δεδομένος τρόπος της λογικής κοσμιότητας του κόσμου ήταν για τον αρχαίο Ελληνα η οδός για την εμπειρική ψηλάφηση της αλήθειας. Και η ελευθερία του τρόπου της ερωτικής αυθυπέρβασης, η αγάπη όχι ως ατομική αρετή, αλλά ως κατόρθωμα ελευθερίας από τον ατομοκεντρισμό της φύσης και της ανάγκης -κατόρθωμα κοινωνίας της ζωής και της ύπαρξης- είναι για τον χριστιανό Ελληνα η οδός εμπειρίας του αληθούς.

Αν είχαν αρκεστεί και οι Ελληνες στην κατασφάλιση των ορμέμφυτων ατομοκεντρικών αναγκαιοτήτων, αν είχαν εκλάβει τη μεταφυσική αναζήτηση σαν ιδιωτική επιλογή και ατομική αρέσκεια, η ανθρωπότητα δεν θα είχε γνωρίσει την πολιτική και τη δημοκρατία: το κοινόν άθλημα να αληθεύει ο βίος. Δεν θα είχε γνωρίσει η ανθρώπινη ιστορία τον Παρθενώνα και την Αγια-Σοφιά, το αρχαιοελληνικό άγαλμα και την εκκλησιαστική Εικόνα, την τραγωδία και την ορθόδοξη λειτουργική δραματουργία.

Ομως, η ελληνική παράδοση ήταν έκπληξη και η έκπληξη δεν αντέχεται: Η μεσαιωνική (βαρβαρική τότε) Δύση φρόντισε να τη φέρει στα μέτρα του ορμέμφυτου ατομοκεντρισμού, να την παραχαράξει στα καίρια. Και ο Ελληνισμός, περιθωριοποιημένος ιστορικά, υποτάχθηκε μιμητικά στην παραχάραξη, έπαψε να υπάρχει ως πρόταση ή έκπληξη πολιτισμού. Οι άνθρωποι σήμερα λέμε «μεταφυσική» και εννοούμε ατομικές πεποιθήσεις, ιδεολογήματα και ψυχολογήματα. Λέμε «πίστη» και εννοούμε ιδιοκτησία απόψεων, όχι αγώνισμα εμπιστοσύνης. Λέμε «πολιτική» την εμπορευματοποιημένη μαφιόζικη εξουσιολαγνεία, λέμε «δημοκρατία» τα ολιγαρχικά προϊόντα μαγειρέματος των εκλογικών νόμων και «επικοινωνιακής» διαβουκόλησης ανέγνωμων ψηφοφόρων.

Ο Ελληνισμός έχει ιστορικά τελειώσει, η διαιώνιση του ελληνικού ονόματος από το ελλαδικό κρατίδιο είναι μόνο ντροπή: συσκότιση και διασυρμός μιας πρότασης πολιτισμού με πανανθρώπινη εμβέλεια. Σώζεται, ωστόσο, αλλοτριωμένη η πρόταση προκλητικά περιφρονημένη, αλλά ως ενεργός λαϊκή πράξη, στη δραματουργία και στην ποίηση του λατρευτικού εκκλησιαστικού γεγονότος. Και κορύφωμα των εόρτιων κύκλων αυτού του γεγονότος είναι η Μεγάλη Εβδομάδα – από σήμερα ώς και την επόμενη Κυριακή.

Αν κάποιος θέλει να ψηλαφήσει εμπειρικά τη μεταφυσική αναζήτηση ως άθλημα κοινωνίας και όχι ως ιδιωτική αρέσκεια, μπορεί να αξιοποιήσει το λείμμα: Ας ξεχωρίσει μιαν εκκλησιά, όσο γίνεται λιγότερο «εκσυγχρονισμένη». Και να χώνεται εκεί, σε μια γωνιά, εφτά μέρες, πρωί – βράδυ.

Ισως του χαριστεί η εμπειρία και γεύση της μετοχής.

Εφ. Καθημερινή 12.04.2009

Ένας φιλόσοφος και ένας Αστροφυσικός συζητούν - Γιανναράς/Δημόπουλος - Ε...

“Displacement Has Been Weaponized”: Gaza Reporter Akram al-Satarri on Is...

"The plan is genocide": Palestinian ambassador on Israel's assault #Gaza

Ολονύχτια διαμαρτυρία στα Προπύλαια ενάντια στη σφαγή του Παλαιστινιακού...

Students at the University of Oxford set up an encampment in support of ...