Share |

Δευτέρα, 19 Φεβρουαρίου 2018

Το νέο βιβλίο του ΘΑΝΑΣΗ ΒΑΚΑΛΙΟΥ : ΤΟ ΜΕΤΡΟ, Του Κώστα Τσιαντή

Το νέο βιβλίο του ΘΑΝΑΣΗ ΒΑΚΑΛΙΟΥ :  ΤΟ ΜΕΤΡΟ
Ο άνθρωπος ως δημιουργικό ον και το πρόβλημα του ΜΕΤΡΟΥ
Του Κώστα Τσιαντή

Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑ ΩΣ  ΑΠΕΙΛΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ.

Για πρώτη φορά συμβαίνει στην ιστορία της ανθρωπότητας  η δημιουργικότητα  να απειλεί την ύπαρξη του ανθρώπινου είδους, τονίζει στο βιβλίο του ο Βακαλιός, αναφερόμενος εδώ στη δημιουργικότητα με τη μορφή της τεχνολογίας, και στοχαζόμενος πάνω  στο είδος της τεχνολογίας που καταλήγει  να γίνει κατάρα για τον άνθρωπο, την πολεμική τεχνολογία. 
Η τεχνολογία του πολέμου δεν είναι βέβαια καινούργιο  φαινόμενο. Συνοδεύει επί αιώνες την ιστορία του  ανθρώπινου πολιτισμού, με την εξόντωση εκατομμυρίων ανθρώπων, ανθρώπινων κοινοτήτων ή και ολόκληρων λαών. Ωστόσο, επισημαίνει ο συγγραφέας,  η καταστροφική ισχύς των σύγχρονων πολεμικών όπλων, όπως είναι τα πυρηνικά,  απειλούν με εξαφάνιση όχι μόνο λαούς αλλά ολόκληρο το ανθρώπινο γένος. Εμπεριέχουν τη δυνατότητα αυτοκαταστροφής, της εξόντωσης όχι μόνο του ηττημένου στον πόλεμο, αλλά και του «νικητή»[1]. Αυτού του είδους η  απειλή επικρέμεται σήμερα πάνω στον πλανήτη.

 «Χρόνους πολλούς μετά την Αμαρτία που την είπαν Αρετή μέσα στις εκκλησιές και την ευλόγησαν» γράφει ο Ελύτης. Αλλά ποιά είναι  η Αμαρτία; Ο πόλεμος,  «η μεθοδευμένη και οιονεί  επιστημονική καθυπόταξη του ανθρώπου»[2], όπως λέει σε συνέντευξή του ο ποιητής,  η  «καταιγίδα που θα γεννήσει ο νους του ανθρώπου», όπως γράφει  στο Προφητικό του Αξιον Εστι, η άνευ όρων και ορίων δημιουργικότητα, η  υπέρβαση του Μέτρου, όπως λέει στο βιβλίο του ο Βακαλιός. Η ύβρις, όπως θάλεγαν οι αρχαίοι μας πρόγονοι.  
Και γιατί συμβαίνει αυτό σήμερα;
Δεν έχουμε χρόνο να αναφερθούμε εδώ αναλυτικά στο γιατί. Αλλά όλοι κάθε μέρα καταλαβαίνουμε  ότι ζούμε σ΄ένα πολιτισμό που όσο πάει, πάει να εξαφανίσει τον πολίτη. Όπου  η ΑΠΟΦΑΣΗ ΑΝΤΙΚΑΘΙΣΤΑΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΙΛΟΓΗ ανάμεσα σε έτοιμες προτάσεις και προειλημμένες  αποφάσεις, ίδια με την επιλογή μεταξύ καταναλωτικών, βιομηχανικών και τεχνικών προϊόντων.
Η κατάσταση αυτή συνοψίζεται στο βιβλίο με τη φράση ότι «η [συγχρονη] τεχνολογία έχει αποκτήσει μια σχετική αυτονομία-αυτοκίνηση».  Ο συγγραφέας φέρνει για παράδειγμα την  αυτοματοποίηση-ρομποτοποίηση της παραγωγής ή και ενός τεχνικού συστήματος[3],  γεγονός που μας παραπέμπει στο ζήτημα  της  τεχνητής νοημοσύνης πάνω στο οποίο τυγχάνουν ιδιαίτερης προσοχής οι επισημάνσεις του Στήβεν Χόκιγκ ή του νεαρού καθηγητή Κ. Δασκαλάκη[4].  Προς το παρόν, η αυτονομία-αυτοκίνηση της τεχνολογίας είναι σχετική,  παρατηρεί ο Βακαλιός. Ο άνθρωπος μπορεί να παρέμβει. Ωστόσο, όπως γράφει, «αυτό δεν εφαρμόζεται,    όταν εκτιμάται ότι κρίνονται τα συμφέροντα ενός κράτους, ενός λαού, αλλά και όταν κριθεί ότι έτσι εξυπηρετούνται ιμπεριαλιστικές επιδιώξεις ή ακόμα και ιδιοτελή συμφέροντας μιας πολυεθνικής». 
Τί σημαίνουν τα λόγια αυτά; Ότι ενώ τα πράγματα  προχωρούν, η παρέμβαση σ’ αυτά είναι δύσκολη. Ο συγγραφέας βλέπει την κοινωνία ανήμπορη να παρακολουθήσει τις εξελίξεις και  στρέφει τις ελπίδες του στη διανόηση και τους επιστήμονες, οι οποίοι, με το ξεκίνημα της ατομικής εποχής,  βρίσκονται επιφορτισμένοι με ένα πρωτόγνωρο ηθικό   χρέος απέναντι στην ανθρωπότητα.  Αλλά  κι εδώ  οι δυσκολίες δεν είναι λίγες. 

2.ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΙ ΟΡΟΙ ΠΟΥ ΔΥΣΚΟΛΕΥΟΥΝ ΤΗ ΣΥΝΕΙΔΗΤΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΗΘΙΚΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ
Ο συγγραφέας εντοπίζει τρεις αντικειμενικούς όρους που δυσκολεύουν τη συνειδητοποίηση του ηθικού ζητήματος από τον επιστήμονα. Πρώτον, «το γεγονός ότι η δυναμική της έρευνας εξ ορισμού απορρίπτει τους όποιους ηθικούς ενδοιασμούς του ερευνητή επιστήμονα»[5]. Ο ερευνητής στο εργαστήριό του δε λειτουργεί με  ηθικούς όρους. Λειτουργεί οδηγούμενος από τη δυναμική της ίδιας της ερευνητικής διαδικασίας που τη βιώνει ως δημιουργική του αυτοπραγμάτωση, ως νόημα ζωής, θέτοντας στο περιθώριο τους ηθικούς περιορισμούς. Δεύτερον, «το γεγονός ότι έχει παρέλθει η εποχή που η επιστήμη καθαυτή ήταν φορέας ηθικής. Ο καπιταλισμός, αντιμετωπίζοντας την επιστήμη ως άμεση παραγωγική δύναμη που υπηρετεί το κέρδος, έχει καταργήσει τη σχέση επιστήμης και ηθικής»[6]. Ας θυμηθούμε εδώ τους στίχους του Βάρναλη: «Και συ, τσούλα των δήμιων, Επιστήμη, της Αλήθειας εσχάτη τεφροδόχα». Και τρίτον, το γεγονός ότι η αναγνώριση του έργου του επιστήμονα ερευνητή, από την οργανωμενη κοινωνια εξακολουθεί να λειτουργεί ως ανασταλτικός ηθικός παράγοντας στη συνειδητοποίηση του ηθικού διλήμματος[7].  Σε τί συνίσταται το δίλημμα;

ΤΟ ΗΘΙΚΟ ΔΙΛΗΜΜΑ ΤΟΥ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΑ[8]
Η εποχή που ξεκίνησε με την ανακάλυψη και χρήση της ατομικής ενέργειας έθεσε ‘’το δραματικό δίλημμα στον επιστήμονα να επιλέξει τον ανθρώπινο εαυτό του ή το δημιουργικό εαυτό του’’[9].   Το ηθικό αυτό δίλημμα έχει ως ένα πόλο την αυτοπραγμάτωση του επιστήμονα μέσα από την επιστημονική έρευνα, η οποία διέπεται από τη ‘’δυναμική της ακόρεστης γνώσης’’,  από την ‘’επ’ άπειρον υπέρβαση του εαυτού’’[10]. Ο άλλος πόλος είναι το ηθικό χρέος του επιστήμονα απέναντι στην ύπαρξη της ανθρωπότητας. Το χρέος αυτό, τονίζει ο Βακαλιός,  το γεννά «η ιδιαιτερότητα της εποχής μας και του κόσμου που ξανοίγεται μπροστά μας»: τουτέστιν, «το γεγονός  ότι η δημιουργικότητα του ανθρώπου  ως υπερβατικού όντος μπορεί να απειλήσει [την ίδια] την ύπαρξή του», το ανθρώπινο είδος[11]
Τα γεγονότα μαρτυρούν, γράφει ο συγγραφέας,   ότι η συνειδητοποίηση αυτού του ηθικού χρέους δεν  ήταν εύκολη υπόθεση για τον φυσικό επιστήμονα. Κάποιοι μάλιστα  δεν το εξέλαβαν ως ηθικό πρόβλημα.
Ο 2ος  ΠΠ κι εν συνεχεία ο Ψυχρός πόλεμος δημιούργησαν καταστάσεις που έδειξαν  όλο σχεδόν το φάσμα των ηθικών στάσεων  του επιστήμονα απέναντι στο ζήτημα[12].
Λίγο πριν τον πόλεμο, ο Αλμπερτ Αινστάιν, γνωρίζοντας τις επιστημονικές δυνατότητες που είχε η ναζιστική Γερμανία για την ατομική βόμβα, συμφώνησε στην πρόταση του   Λίο Ζίλαρντ (ειδικού στα θέματα της πυρηνικής σχάσης) να ενημερώσει με επιστολή του (2 Αυγ.1939) τον πρόεδρο Ρούσβελ για το ζήτημα[13], γνωρίζοντάς του παράλληλα τις αντίστοιχες δυνατότητες που είχαν οι ΗΠΑ.  Το γεγονός αυτό  συνδυαζόμενο με  τις πληροφορίες των ΗΠΑ για  την συνεχή παραγωγή  ‘’βαρέος ύδατος’’ από τους ναζιστές (1940-43)[14], συνέβαλε στην έγκριση του σχεδίου  Μανχάταν (1942)  για την κατασκευή της πρώτης ατομικής βόμβας στο Λος Άλαμος[15].
Ο Ρόμπερτ Οπενχάιμερ, μαζί με ένα μεγάλο σύνολο επιστημόνων, πέτυχαν μέσα σε τρία χρόνια την κατασκευή της  ατομικής βόμβας (τη σχάση πυρήνων ουρανίου) την οποία και δοκίμασαν στην έρημο του Μεξικού.  Είδαν όμως και τις καταστροφικές συνέπειες της ανακάλυψής τους σε Χιροσίμα και  Ναγκασάκι (Αύγ.1945), συμβάν που έκανε τον  Νικηφόρο Βρεττάκο να απευθυνθεί στον Οπενχάιμερ με  το ομώνυμο ποίημα που παρατίθεται στο επίμετρο του βιβλίου.  Ο Οπενχάϊμερ εκφράζοντας τις τύψεις του για τα καταστροφικά αποτελέσματα είπε πως: Όλοι μας εκείνη τη στιγμή αισθανθήκαμε ίδια μ’ αυτό που αναφέρουν οι στίχοι στη  Μπαγκαβάτ Γκίτα (Bhagavad-Gita)-στις Βέδες των Ινδουιστών: «Έχω γίνει ο θάνατος, ο καταστροφέας των κόσμων»[16]. 
Ο  Αϊνστάιν, μετά την πρώτη του επιστολή, προσπάθησε με νέα  επιστολή και  με κάθε τρόπο να αποτρέψει τις ΗΠΑ από τη χρήση της ατομικής βόμβας. Σημειωτέον ότι στις  8 Μαΐου 1945 η ναζιστική Γερμανία είχε αναγκαστεί  σε συνθηκολόγηση άνευ όρων [17].
Ωστόσο, η  θύρα της αβύσσου, η οποία άνοιξε με το κλειδί του Οπενχάϊμερ δε σταμάτησε τους πυρηνικούς ερευνητές. Το πέρασμα  της ανθρωπότητας στη φάση του Ψυχρού πολέμου κινητοποίησε του Σοβιετικούς επιστήμονες, οι οποίοι το 1949 πέτυχαν  να κατασκευάσουν τη δική τους  ατομική βόμβα. Η κούρσα των εξοπλισμών είχε αρχίσει, Το 1952 ο Εντουαρντ Τέλλερ κατασκευάζει στις ΗΠΑ την πρώτη υδρογονική βόμβα (σύντηξη πυρήνων υδρογόνου), 2500 ισχυρότερη από την ατομική. Μετά από 2 χρόνια οι Σοβιετικοί θα επαναλάβουν το ίδιο[18].
Από το σύνολο των πυρηνικών επιστημόνων που εργάζονταν στο Λος Άλαμος για την κατασκευή της πρώτης ατομικής βόμβας, ένας μόνο βρέθηκε που αποχώρησε, το 1944. Αυτός ήταν ο  Τζόζεφ Ρότμπλατ (Joseph Rotblat), ο οποίος μαζί με τον  Μπέρτραντ Ράσσελ[19] αντιτάχτηκαν το 1945 στα πυρηνικά όπλα. Δέκα χρόνια αργότερα ο  Ρότμπλατ θα πρωτοστατήσει στα θέματα της ειρήνης και των πυρηνικών και θα συνυπογράψει, μαζί με τους κορυφαίους φυσικούς επιστήμονες της Δύσης (Max Born, Percy W. Bridgman, Albert Einstein, Leopold Infeld, Frédéric Joliot-Curie, Hermann J. Muller, Linus Pauling, Cecil F. Powell, Joseph Rotblat, Bertrand Russell, Hideki Yukawa),  το Μανιφέστο Ράσελ – Αϊνστάιν (Λονδίνο, 9 Ιουλίου 1955)[20].  Από το μανιφέστο λείπει  η υπογραφή του Τέλλερ,  ο οποίος πιστεύει ότι: «Η σπουδαιότητα της επιστημονικής ανακάλυψης δεν μετριέται από τις συνέπειές της. Η άκρως σημαντική δουλειά μας είναι να κάνουμε επιστήμη»[21]. Λίγους μήνες πριν φύγει απ΄τη ζωή, στα 97 του χρόνια, ο Ρότπλατ έγραφε:  «Η ηθική  είναι στον πυρήνα του πυρηνικού προβλήματος: Θα βασιστεί ο κόσμος μας σε μια κουλτούρα ειρήνης ή σε μια κουλτούρα βίας; Τα πυρηνικά όπλα είναι θεμελιωδώς ανήθικα: δρουν αδιακρίτως, σκοτώνοντας ανθρώπους που ζουν σήμερα και γενιές που δεν έχουν γεννηθεί. Και η συνέπεια της χρήσης τους μπορεί να είναι το τέλος του ανθρώπινου είδους. Δεν πιστεύουμε ότι οι άνθρωποι στον κόσμο αποδέχονται μια πολιτική ανήθικη από το φύση της και που μπορεί να καταλήξει σε καταστροφή».

ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΗΘΙΚΗ-ΤΟ ΜΕΤΡΟ
«Για πρώτη φορά με απόλυτο τρόπο, οριστικά και αμετάκλητα»,  τονίζει ο Βακαλιός, το ηθικό χρέος του επιστήμονα απέναντι στην ανθρωπότητα – η οικουμενική ηθική- «εμφανίζεται και λειτουργεί (πρέπει να λειτουργεί) ως ο ισχυρότερος συντελεστής στον ορισμό του νοήματος της ζωής του»[22]
Ανάμεσα στην οικουμενική ηθική και την  αυτοπραγμάτωσή του ο επιστήμονας  πρέπει να βρεί το Μέτρο. Η αρχή του μέτρου στην εποχή μας, γράφει ο Βακαλιός,  «έχει να κάνει, αφενός, με τη στάση του ερευνητή απέναντι στον ίδιο το δημιουργικό εαυτό του και, αφετέρου, με τη στάση του   απέναντι στην εξουσία»[23]. Ο επιστήμονας πρέπει «να αντισταθεί στον πειρασμό να υπερβεί το μέτρο όσον αφορά την αυτοπραγμάτωσή του καθώς και τον πειρασμό να αποδεχτεί άκριτα τη χρήση του αποτελέσματος των ερευνών του για σκοπούς που τον ακυρώνουν ως  ηθικά υπεύθυνη οντότητα»[24]. Η δημιουργική του αυτοπραγμάτωση μπαίνει σε δεύτερη μοίρα. Η ηθική αναδεικνύεται σήμερα σε κρίσμο συντελεστή του  όποιου πολιτισμικού μοντέλου ήθελε επιλέξει η ανθρωπότητα[25].  
Ιδιαίτερη έμφαση αποκτά σήμερα  η ΗΘΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ απέναντι στην ανθρωπότητα, αφού αυτοί είναι που  ΑΠΟΦΑΣΙΖΟΥΝ για τη χρηματοδότηση των ερευνητικών προγραμμάτων για πολεμικούς σκοπούς[26].  Ο πολιτικός (το πολιτικό κατεστημένο) δεν επιτρέπεται πλέον να αποφασίζει χωρίς να τηρεί την αρχή της οικουμενικής ηθικής[27]. .
Χαρακτηριστικό από την άποψη αυτή  είναι το παράδειγμα της φρόνησης την οποία επέδειξαν το 1963 ο ηγέτης της Σοβιετικής Ενωσης Νικίτα Χρουτσόφ και ο πρόεδρος των ΗΠΑ Τζον Φ. Κένεντι μπροστά στον κίνδυνο του πυρηνικού ολοκαυτώματος.  Αμφότεροι είχαν αποφασίσει να προσαρμόζουν τις επιλογές και τις αποφάσεις τους σε θέματα ειρήνης και πολέμου πάνω στην αρχή της οικουμενικής ηθικής, διαπνεόμενοι από το όραμα να ξεπεράσουν οριστικά την  πολιτική της ‘’ισορροπίας του τρόμου’’, το καθεστώς του διπολισμού, που βασιζόταν στην στρατιωτική και πολεμική ισχύ και δυναμική[28].
Ωστόσο, Ο N. Khrushchev καθαιρέθηκε από την ηγεσία της Σοβιετικής Ένωσης τον Οκτώβριο του 1964. Και Ο John Kennedy δολοφονήθηκε στο Ντάλλας το Νοέμβρη του 1963, πέντε μήνες μετά την αλησμόνητη ομιλία του για την ειρήνη και το διάταγμα  για τις κεντρικές τράπεζες.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ.
Απαιτείται μια νέα όραση. Το μέλλον του ανθρώπου δε βρίσκεται στην βίαιη κυριάρχηση του ενός επί του άλλου. Κι επειδή μια ενιαία θεωρία των πάντων, όπως αυτή που αναζητούν οι κοσμολόγοι, δεν μπορεί να υπάρξει για την Ιστορία,  γι’ αυτό, αν θέλουμε να επιβιώσουμε ως είδος είμαστε αναγκασμένοι να αναπτύξουμε τη νόηση και την ηθική της ΤΗΣ ΖΩΗΣ, την ανάπτυξη της ΣΧΕΣΗΣ ανάμεσα στα αντιτιθέμενα με όρους ΑΛΗΘΕΙΑΣ ΚΑΙ ΟΧΙ ΙΣΧΥΟΣ, την αναζήτηση της ηθικής βάσης της ετερότητας και του κοινού τόπου συνύπαρξης εχθρών και φίλων. ΑΥΤΟ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΜΕΤΡΟ ΤΗΣ ΦΡΟΝΗΣΗΣ ΠΟΥ ΥΠΑΓΟΡΕΥΕΙ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ στο πλαίσιο του μαρξιστικού ανθρωπισμού που το διαπνέει.  Πιστεύω πως έτσι ανοίγει ο δρόμος για να φτάσουμε τον «υψηλό βαθμό πολιτιστικής ανάπτυξης που απαιτεί η ειρήνη» (Φρόυντ), «να διασφαλίσουμε μια σταθερή ειρήνη» (Χρουτσόφ) και  να οικοδομήσουμε έναν ανθρώπινο κόσμο «που κάνει τη ζωή στη γη ν’ αξίζει κανείς να τη ζήσει» (Κέννεντι).  Έτσι  μπορούμε ενδεχομένως ν’ ανιστρέψουμε την υποταγή της λογικής στο παράλογο και να κάνουμε τη «δημιουργική αυτοπραγμάτωση» και «σαγήνη της  διανοητικής ηδονής» όρους πληρωτικούς της ανθρώπινης αυτοπραγμάτωσης και του χρέους ενός εκάστου μπροστά στην ανθρωπότητα, όπως το επιζητεί ο συγγραφέας[29].





[1] ΘΑΝΑΣΗ ΒΑΚΑΛΙΟΥ :  ΤΟ ΜΕΤΡΟ, Ο άνθρωπος ως δημιουργικό ον και το πρόβλημα του ΜΕΤΡΟΥ. Εκδ. Εύμαρος, Αθήνα 2017, σ.54

[2] «Ήδη, σας το είπα. Είναι η βαρβαρότητα. Τη βλέπω να ‘ρχεται μεταμφιεσμένη, κάτω από άνομες συμμαχίες και προσυμφωνημένες υποδουλώσεις. Δεν θα πρόκειται για τους φούρνους του Χίτλερ ίσως, αλλά για μεθοδευμένη και οιονεί επιστημονική καθυπόταξη του ανθρώπου. Για τον πλήρη εξευτελισμό του. Για την ατίμωσή του.
Οπότε αναρωτιέται κανείς: Για τι παλεύουμε νύχτα μέρα κλεισμένοι στα εργαστήριά μας; Παλεύουμε για ένα τίποτα, που ωστόσο είναι το παν. Είναι οι δημοκρατικοί θεσμοί, που όλα δείχνουν ότι δεν θ’ αντέξουν για πολύ. Είναι η ποιότητα, που γι’ αυτή δεν δίνει κανείς πεντάρα. Είναι η οντότητα του ατόμου, που βαίνει προς την ολική της έκλειψη. Είναι η ανεξαρτησία των μικρών λαών, που έχει καταντήσει ήδη ένα γράμμα νεκρό. Είναι η αμάθεια και το σκότος. Ότι οι λεγόμενοι «πρακτικοί άνθρωποι» -κατά πλειονότητα, οι σημερινοί αστοί- μας κοροϊδεύουν, είναι χαρακτηριστικό. Εκείνοι βλέπουν το τίποτα. Εμείς το πάν. Που βρίσκεται η αλήθεια, θα φανεί μια μέρα, όταν δεν θα ‘μαστε πια εδώ. Θα είναι, όμως, εάν αξίζει, το έργο κάποιου απ’ όλους εμάς. Και αυτό θα σώσει την τιμή όλων μας -και της εποχής μας.» (ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΕΛΥΤΗΣ- Από συνέντευξη στη Σούλα Αλεξανδροπούλου, « Καθημερινή», 2/11/1975).
[3] Βακαλιός, ό. π.σ.55
[5] Βακαλιός, ό. π.σ.50.
[6] Βακαλιός, ό. π.σς.50,52,55,60.
[7] Βακαλιός, ό. π.σ.51.
[8] Βακαλιός, ό. π.σς.50 κ.έ.
[9] Βακαλιός, ό. π.σ.50.
[10] Βακαλιός, ό. π.σ.51.
[11] Βακαλιός, ό. π.σ.53.
[12] Βακαλιός, ό. π.σς.60-67.
[15] Ο Λίο Ζίλαρντ (Leó Szilárd) όμως, ένας Ούγγρος φυσικός με θέση καθηγητή στο πανεπιστήμιο του Βερολίνου, είχε αντιληφθεί την δύναμη που μπορεί να προσφέρει η πυρηνική τεχνολογία στην ναζιστική Γερμανία και σε αντίθεση με τους περισσότερους, προσπάθησε να το αποτρέψει.Ο Ούγγρος φυσικός θεώρησε πως η μόνη λύση για να σταματήσει τα σχέδια της Γερμανίας, ήταν να πληροφορήσει την αμερικανική κυβέρνηση. Για να πετύχει αποτελεσματικότερα τον σκοπό του, χρειάστηκε την βοήθεια του πιο αναγνωρισμένου επιστήμονα της εποχής, του Αλμπερτ Αϊνσταίν. Στέλνοντας του γράμμα, τον ενημέρωσε όσα είναι έτοιμοι να δημιουργήσουν οι Γερμανοί και τον προέτρεψε να στείλει με την σειρά του επιστολή στον πρόεδρο των Η.Π.Α. Στις 2 Αυγούστου του 1939 ο Φράγκλινος Ρούζβελτ ήταν έλαβε την προειδοποίηση των δύο επιστημόνων και δύο μήνες μετά οι Η.Π.Α άρχισαν την δική τους έρευνα. Η προσπάθεια των Η.Π.Α να δημιουργήσουν πυρηνικά όπλα ξεκίνησε μετά την προτροπή του Λίο Ζίλαρντ. Μέχρι τότε οι Αμερικανοί δεν είχαν ασχοληθεί τόσο ενεργά με τις διασπάσεις των ατόμων. Το 1942 ξεκίνησε το γνωστό «Σχέδιο Μανχάταν» http://www.iefimerida.gr/news/180015/o-lio-zilarnt-i-atomiki-vomva-kai-megalytero-dilimma-tis-epistimonikis-istorias, https://en.wikipedia.org/wiki/Leo_Szilard,
[18] Η κούρσα των πυρηνικών-  https://www.youtube.com/watch?v=6EB7EQJHYPg&feature=share
[19] Στις 18 Αυγούστου 1945 η εφημερίδα Glascow Forward δημοσίευσε την πρώτη καταγεγραμμένη δήλωση του Μπέρτραντ Ράσελ για τα πυρηνικά όπλα. Τη δήλωση αυτή άρχισε να συντάσσει αμέσως μετά τη ρίψη της δεύτερης βόμβας και περιείχε εν σπέρματι όλα τα θέματα που αργότερα θα εμφανίζονταν στο μανιφέστο:
«Η προοπτική για το ανθρώπινο γένος είναι σκοτεινή πέρα από κάθε προηγούμενο. Η Ανθρωπότητα βρίσκεται μπροστά σε ξεκάθαρο δίλημμα: είτε θα χαθούμε όλοι, ή οι ηγέτες θα πρέπει να αποκτήσουν κάποιο μικρό βαθμό της κοινής λογικής. Ένα μεγάλο μέρος της νέας πολιτικής σκέψης που στρέφεται προς την απόλυτη καταστροφή, θα πρέπει να αποτραπεί».
[20]. Τι λέει το μανιφέστο? Υπογραμμίζονται σ’ αυτό τα εξής σημεία:
1.      Οι επιστήμονες έχουν σημαντική ευθύνη στην αφύπνιση του κοινού σχετικά με τις τεχνολογικές - και ιδιαίτερα τις ατομικής φύσεως - απειλές, οι οποίες εγείρονται ενώπιον της ανθρωπότητας
2.      Οι επιστήμονες με τη μεγαλύτερη γνώση της κατάστασης είναι οι κατά κύριο λόγο επιφορτισμένοι με τον προαναφερόμενο στόχο
3.      Τα Ατομικά Όπλα θέτουν σε κίνδυνο τις μεγαλύτερες πόλεις και απειλούν το μέλλον της Ανθρωπότητας
4.      Σε περίπτωση επικείμενης ατομικής απειλής, η Ανθρωπότητα οφείλει να παραμερίσει τις διαφορές της και να αντιμετωπίσει αυτό το πρόβλημα
5.      Η απαγόρευση των σύγχρονων όπλων δεν αποτελεί επαρκή λύση απέναντι στην απειλή: Ο πόλεμος είναι κατάσταση που είναι επιτακτικό να αποφευχθεί
6.      Ως πρώτο βήμα πρέπει να αποκηρυχτούν σε παγκόσμιο επίπεδο τα ατομικά όπλα
7.     Η Ανθρωπότητα πρέπει είτε να βρει ειρηνικούς τρόπους διευθέτησης των διενέξεων είτε πρέπει να αντιμετωπίσει τον Παγκόσμιο Θάνατο.
[22] Βακαλιός, ό. π.σ.53.
[23] Βακαλιός, ό. π.σ.52.
[24] Βακαλιός, ό. π.σ.52.
[25] Βακαλιός, ό. π.σ.53.
[26] Βακαλιός, ό. π.σ.67.
[27] Βακαλιός, ό. π.σ.68.
[28] Βακαλιός, ό. π.σ.68.
[29] Βακαλιός, ό. π.σ.62.

ΚΩΣΤΑΣ ΤΣΙΑΝΤΗΣ
22/1/2018  Polis Café.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου